Η διαφύλαξη και η ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα από τις ελληνικές ταινίες μυθοπλασίας και το εθνογραφικό ντοκιμαντέρ

Η ερευνητική εργασία με τίτλο «Το εθνογραφικό ντοκιμαντέρ ως εργαλείο διαφύλαξης και ανάδειξης της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς» εξετάζει τον ρόλο του κινηματογραφικού ντοκιμαντέρ και ειδικότερα του εθνογραφικού στη διατήρηση και την προβολή της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΑΠΚ). Η ΑΠΚ δεν περιορίζεται σε υλικά τεκμήρια αλλά ενσωματώνει έθιμα, τελετουργίες, γνώσεις και κοινωνικές πρακτικές, ενώ πλέον μπορεί να αποτυπωθεί μέσω σύγχρονων οπτικοακουστικών μέσων, αποκτώντας μία μορφή ψηφιακής υλικότητας. Στόχος της εργασίας είναι η διερεύνηση των πρακτικών καταγραφής και των εκφραστικών μέσων (ύφος, εικόνα, αφήγηση, ήχος) που υιοθετούν οι δημιουργοί, με σκοπό την τεκμηρίωση, την επαναναπαράσταση και την ανάδειξη της πολιτιστικής ποικιλομορφίας. Παράλληλα, εξετάζεται ποιος είναι ο ρόλος της κοινότητας στη διαδικασία καταγραφής και ποιοι εμπλέκονται ή διαμεσολαβούν κατά την παραγωγή ενός αντιπροσωπευτικού κινηματογραφικού έργου το οποίο θα μπορούσε να συνοδεύσει την υποψηφιότητα ενός στοιχείου προς εγγραφή στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της UNESCO.Η μεθοδολογία βασίστηκε σε βιβλιογραφική ανασκόπηση για την αποσαφήνιση εννοιών όπως «εθνικό ευρετήριο», «αντιπροσωπευτικός κατάλογος», «ψηφιακός επαναπατρισμός» και «διαφύλαξη», καθώς και για την προσέγγιση του ευρύ όρου εθνογραφικό ντοκιμαντέρ. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκαν ημιδομημένες συνεντεύξεις με τον δημιουργό Σίλα Μιχάλακα και τον ιδρυτή του Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου της Αθήνας (Ethnofest) Κωνσταντίνο Αϊβαλιώτη, προκειμένου να αντληθούν ποιοτικά δεδομένα για τα όρια και τις δυνατότητες του μέσου στην επιτόπια παρατήρηση και καταγραφή. Μέσα από την ανάλυση δύο μελετών περίπτωσης, «Ο Χορός των Τράγων» του Παντελή Βούλγαρη και το ντοκιμαντέρ «Ο Εορτασμός του Δεκαπενταύγουστου στα Ορεινά Χωριά Βλάστη & Συρράκο» του Σίλα Μιχάλακα, αναδεικνύεται ο διττός ρόλος του εθνογραφικού ντοκιμαντέρ: αφενός ως μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης και αφετέρου ως εργαλείο μετάδοσης πολιτιστικών πρακτικών, ενίσχυσης της πολιτιστικής μνήμης και ανανέωσης της παράδοσης. Όταν η καταγραφή πραγματοποιείται σε συνεργασία με την κοινότητα, διασφαλίζεται ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα, προάγεται η πολιτισμική βιωσιμότητα και ενισχύεται η συμβολή του μέσου στην αειφόρο ανάπτυξη.