Προβληματική των δημοσίων συμβάσεων, υπό το πρίσμα του ενωσιακού και του εθνικού δικαίου

Η παρούσα διπλωματική εργασία εκτείνεται σε δύο μέρη. Στόχος τουπεριεχομένου του πρώτου μέρους της είναι αφ' ενός να κατηγοριοποιήσειτις δημόσιες συμβάσεις ανάλογα με τους τομείς τους , τις ιδιαιτερότητεςκαι το καθεστώς που τις διέπει να αναδεικνύοντας τις νομικές πτυχέςτους, από πλευράς ενωσιακού δικαίου όπως αυτές προέκυψαν μέσα απόμία σειρά μεταρρυθμίσεων και τροποποιήσεων,και αφ' ετέρουνα εκθέσειόλες τις επιμέρους διαδικασίες που συνιστούν το προσυμβατικό στάδιο, τοοποίο διέπεται από το Ενωσιακό Δίκαιο και τις τρέχουσες οδηγίες. Στιςδιαδικασίες αυτές συγκαταλέγονται οι διαδικασίες ανάθεσης, ηδιαδικασίες επιλογής των αναδόχων, η εξαίρεση και ο καθορισμός τωνκριτηρίων. Ήδη από το 1970, με τη οδηγία 71/304, όταν στα πλαίσια τηςενιαίας αγοράς, η ανάθεση των συμβάσεων που συνάπτονται στα κράτη μέλη γιαλογαριασμό του κράτους, των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης ή περιφερειακήςδιοίκησης και άλλων οργανισμών δημοσίου δικαίου, υπόκειται στην τήρηση τωναρχών της συνθήκης, ιδίως στις αρχές της ελεύθερης κυκλοφορίας τωνεμπορευμάτων, της εγκατάστασης και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, καθώς καιστις αρχές που απορρέουν από αυτές, όπως της ίσης μεταχείρισης, της αποφυγής τωνδιακρίσεων, της αμοιβαίας αναγνώρισης, της αναλογικότητας και της διαφάνειας. Το2004, το προυπάρχον νομικό πλαίσιο, αντικαταστάθηκε από μία και μόνοοδηγία, την "κλασσική", περί τις δημόσιες συμβάσεις έργων,προμηθειών και υπηρεσιών, την οδηγία 2004/18 /ΕΚ, και την 2004/17/ΕΚ,για τις δημόσιες συμβάσεις που συνάπτονται στους τομείς "κοινήςωφέλειας", ήτοι στους τομείς της ενέργειας, του ύδατος , τωνταχυδρομικών υπηρεσιών και των μεταφορών. Αμφότερες οι οδηγίεςκαταργήθηκαν το 2014, και αντικαταστάθηκαν από τις 2014/24/ΕΚ και2014/25/ΕΚ. Οι κυριότερες τροποποιήσεις, που επέφερε το νέο νομικόκαθεστώς στη σύναψη των δημοσίων συμβάσεων, αφορούν κυρίως τακατώτατα όρια, τη διάθεση ενίσχυσης του ανταγωνισμού, την ενίσχυσητων ΜΜΕ , αλλά και τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη σύναψη των δημοσίωνσυμβάσεων με τρόπο που να σέβεται το περιβάλλον και την αειφόροανάπτυξη.Σύμφωνα με τις οδηγίες 2014/24 και 2014/25, τα ηλεκτρονικά μέσαπληροφοριών και επικοινωνιών πρέπει να αποτελούν τον συνήθη τρόπο επικοινωνίαςκαι ανταλλαγής πληροφοριών στις διαδικασίες προμήθειας, δεδομένου ότι ενισχύουν9τις δυνατότητες των οικονομικών φορέων να συμμετέχουν σε διαδικασίες προμήθειαςσε ολόκληρη την εσωτερική αγορά. Για τον λόγο αυτόν, είναι υποχρεωτικές ηδιαβίβαση των γνωστοποιήσεων σε ηλεκτρονική μορφή, η ηλεκτρονική διάθεση τωνεγγράφων της προμήθειας και η επικοινωνία με ηλεκτρονικά μέσα σε όλες τις φάσειςτης διαδικασίας, περιλαμβανομένης της διαβίβασης αιτήσεων συμμετοχής καιειδικότερα της διαβίβασης των προσφορών (ηλεκτρονική υποβολή). Μια οδηγία γιατον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης ορισμένων συμβάσεων έργων, προμηθειώνκαι παροχής υπηρεσιών από αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς στους τομείςτης άμυνας και της ασφάλειας στοχεύει ναμειώσει τον ρυθμιστικό τεμαχισμό σεαυτούς τους τομείς και να αυξήσει τον ανταγωνισμό και τη διαφάνεια, λαμβάνονταςυπόψη τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα αυτής της αγοράς . Ιδιαίτερο δε ενδιαφέρονπαρουσιάζει και η οδηγία σχετικά με τις συμβάσεις παραχώρησης.Θεσπίζει κανόνεςσχετικά με τις διαδικασίες προμηθειών από αναθέτουσες αρχές ή/και αναθέτοντεςφορείς μέσω παραχώρησης, η αξία των οποίων εκτιμάται ότι ισούται ή υπερβαίνει τα5.186.000EUR. Οι συμβάσεις παραχώρησης είναι συμπράξεις μεταξύ του δημόσιουτομέα και κυρίως ιδιωτικών εταιρειών, όπου αυτές ασχολούνται αποκλειστικά με τηλειτουργία, τη συντήρηση και την ανάπτυξη των υποδομών (π.χ. λιμάνια, διανομήνερού, χώροι στάθμευσης, δρόμοι με διόδια) ή παρέχουν υπηρεσίες γενικούοικονομικού συμφέροντος (π.χ. ενέργεια, διανομή νερού και διάθεση τωναποβλήτων). Οι συμβάσεις παραχώρησης είναι η πιο κοινή μορφή ΣύμπραξηςΔημόσιου Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) Για την επιβολή του σεβασμού του ευρωπαϊκούδικαίου, η Επιτροπή θέσπισε ένα σύστημα πληροφοριών για τις Δημόσιες Συμβάσεις(ΣΠΔΔ) και ένα σύστημα, το οποίο επιδιώκει να εξακριβώνει κατά πόσο οιευρωπαϊκοί κανόνες σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις γίνονται σεβαστοί κατά τηνπραγματοποίηση σχεδίων ή προγραμμάτων, τα οποία χρηματοδοτούνται από ταδιαρθρωτικά ταμεία και τα άλλα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά μέσα .Eνδυνάμωσεεπίσης τις ενέργειές της για την καταπολέμηση των παραβάσεων των κανόνων για τιςδημόσιες συμβάσεις με βάση τη διαδικασία για παράλειψη την οποία προβλέπει τοαρθρ.266 ΣΕΚ) . Ένα κοινό λεξιλόγιο για τις δημόσιες συμβάσεις στοχεύει στηναπλούστευση και στον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών που προβλέπουν οι οδηγίεςγια τις δημόσιες συμβάσεις , ενώ ένα Παρατηρητήτιο Συμβάσεων, επιβλέπει τοάνοιγμα των αγορών της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και τις επιπτώσεις αυτού τουανοίγματος σε τρίτες χώρες . Το δεύτερο μέρος της παρούσας, είναι αφιερωμένο σταειδικότερα θέματα, που ανακύπτουν κατά την ενσωμάτωση των οδηγιών περί των10δημοσίων συμβάσεων, από πλευράς Συνταγματικού Δικαίου, όπως το ζήτημα τουασυμβίβαστου του Ε.Σ.Ρ., και αυτό του βασικού μετόχου. Τέλος, ο στόχος τουδεύτερου μέρους της παρούσας είναι να αναδείξει τη θεματική των δημοσίωνσυμβάσεων, υπό το πρίσμα του εθνικού δικαίου.