«Γυναικοκτονία»: δικαιοπολιτική προσέγγιση της καταπολέμησης της έμφυλης βίας

Ο όρος «γυναικοκτονία» χρησιμοποιήθηκε από τη φεμινιστική θεωρία προκειμένου να αναδυθεί στο φως το «αόρατο» έγκλημα της δολοφονίας γυναικών και κοριτσιών λόγω του φύλου τους, διαφοροποιώντας το από το αδίκημα της απλής ανθρωποκτονίας. Οι γυναίκες αυτές συνήθως βρίσκουν τον θάνατο από τον σύζυγο, σύντροφο ή άλλο μέλος της οικογένειας τους, ως επακόλουθο της έμφυλης βίας που προϋπάρχει. Κοινό υπόβαθρο όλων των εγκλημάτων εναντίον τους, αποτελεί η πατριαρχική ιεραρχία και τα παγιωμένα σεξιστικά στερεότυπα, τα οποία ενισχύουν την ανισότητα σε βάρος τους και τις υποτάσσουν ακόμη και στην πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Με την παρούσα εργασία επιχειρούμε αρχικά την εννοιολογική διερεύνηση της «γυναικοκτονίας», καθώς και την ανάλυση των ποιοτικών και ποσοτικών χαρακτηριστικών της σε διεθνές και εθνικό επίπεδο. Η έμφυλη βία- που στην κορύφωση της καταλήγει σε γυναικοκτονία- έχει ιδιαίτερη δυναμική και τα στατιστικά δεδομένα μαρτυρούν το εύρος και τη συχνότητα του φαινομένου. Σε επίπεδο διεθνών οργανισμών οι πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας και της γυναικοκτονίας είναι πολλές. Ανατρέχουμε ιδίως στις διεθνείς και περιφερειακές συμβάσεις, οι οποίες αρχικά αναγνώρισαν την ανάγκη κατοχύρωσης της αρχής για την ισότητα των φύλων και ακολούθως, προχώρησαν σε αποφασιστικότερα βήματα για την πρόληψη, αντιμετώπιση και εξάλειψη των διακρίσεων εναντίον των γυναικών και της βίας σε βάρος τους. Στη συνέχεια, η μελέτη προβαίνει σε συγκριτική επισκόπηση των τρόπων με τους οποίους διαφορετικά κοινωνικοπολιτικά συστήματα, επιχειρούν να αντιμετωπίσουν και να εισαγάγουν τη «γυναικοκτονία» στο δίκαιο τους. Προς το σκοπό αυτό, ταξιδεύουμε στην Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, όπου σε όλες σχεδόν τις νομοθεσίες των χωρών αυτών, έχει αναγνωριστεί η γυναικοκτονία ως αυτοτελές αδίκημα. Παράλληλα εξετάζουμε τη ζύμωση που γίνεται στο εσωτερικό ευρωπαϊκών εννόμων τάξεων ως προς την ένταξη της «γυναικοκτονίας» στο δικαιϊκό τους σύστημα. Εξάλλου, ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην ελληνική έννομη τάξη και τις δράσεις- νομοθετικές και άλλες- που κατατείνουν στην πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης βίας και της γυναικοκτονίας. Στο σημείο αυτό εντοπίζονται σημεία που χρήζουν προσοχής, ιδίως εκ μέρους του εφαρμοστή του δικαίου. Από την παραπάνω αναδρομή και συνθετική εξέταση, διαφαίνεται ότι η αλληλεπίδραση και συνύπαρξη μεταξύ διεθνούς, περιφερειακού και εθνικού δικαίου είναι αναπόφευκτη και αμοιβαία, η σχέση δε αυτή, μεταφέρεται στην εσωτερική έννομη τάξη, η οποία καλείται να εντάξει στην νομοθεσία της θεμελιώδεις έννοιες και κανόνες και να εναρμονιστεί με αυτούς. Ωστόσο, η λύση δεν έγκειται απλώς στο χέρι του νομοθέτη και η συζήτηση δεν αρκεί να γίνει γύρω από τον όρο «γυναικοκτονία». Χρειάζεται έρευνα των βαθύτερων αιτιών της έμφυλης βίας, ουσιαστική εφαρμογή μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης αυτής και πραγματική στήριξη των θυμάτων. Προς τούτο, οφείλουμε να είμαστε σε διαρκή επαγρύπνηση, ιδίως εμείς οι γυναίκες, ώστε να διεκδικούμε την ισότητα, την εξάλειψη των σε βάρος μας διακρίσεων και φυσικά την μηδενική ανοχή σε οποιαδήποτε πράξη βίας, ώστε να μην επέλθει μία κανονικότητα της «γυναικοκτονίας».