Βιώσιμη ανάπτυξη και Φυσικοί πόροι: η περίπτωση της Κύπρου

Η «Βιώσιμη Ανάπτυξη και Φυσικοί Πόροι» είναι ένα σύγχρονο θέμα το οποίο απασχολεί τις περισσότερες χώρες του πλανήτη, ειδικά τις ανεπτυγμένες. Ζούμε σ’ ένα αιώνα ραγδαίας οικονομικής ανάπτυξης με τους φυσικούς πόρους να δέχονται τεράστια πίεση από τον άνθρωπο, πράγμα που υπονομεύει το μέλλον των νέων γενιών, αλλά και την ίδια την ύπαρξη της φύσης. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο αναζητούνται τρόποι για την άριστη και ορθολογική χρήση τους έτσι ώστε να επωφελείται και η κοινωνία, και η φύση. Η βιώσιμη ανάπτυξη έρχεται ως απάντηση πάνω σ’ αυτήν την πρόκληση, αφού το μοντέλο της βασίζεται στην αρχή της διατηρησιμότητας, κρατώντας έτσι μια εφικτή ισορροπία ανάμεσα στην οικονομία και το περιβάλλον. Αν και η βιώσιμη ανάπτυξη εμφανίζεται μέσα στην ατζέντα πολλών χωρών, εντούτοις για διάφορους λόγους αδυνατούν να κινηθούν προς αυτήν την κατεύθυνση. Παρ’ όλα αυτά, η στροφή προς τη βιωσιμότητα είναι και επιτακτική ανάγκη αφού διεθνείς συγκυρίες και φαινόμενα (υπερπληθυσμός, φαινόμενο του θερμοκηπίου, έλλειψη γλυκού νερού, κλπ) σκιαγραφούν ένα δυσοίωνο μέλλον. Επειδή η βιώσιμη ανάπτυξη είναι ένα τεράστιο θέμα με πολλές πτυχές και άπειρη βιβλιογραφία, στην παρούσα μελέτη εστιάζουμε μόνο στους φυσικούς πόρους και πως αναλύονται μέσα από την επιστήμη των οικονομικών. Παράλληλα από την θεωρία, θα μεταφερθούμε και στον πραγματικό κόσμο με περίπτωση μελέτης την Κύπρο. Η μελέτη αποτελείται από τρία κεφάλαια: 1) Φυσικοί Πόροι, 2) Οικονομική των Φυσικών Πόρων και Αειφορία, και 3) Περίπτωση μελέτης: Κύπρος. Ουσιαστικά το πρώτο κεφάλαιο είναι μια γνωριμία με τους φυσικούς πόρους για το που βρίσκονται, πως κατανέμονται, πως ταξινομούνται ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους και πως χρησιμοποιούνται από τον άνθρωπο. Το δεύτερο κεφάλαιο αποτελεί το θεωρητικό μέρος στο οποίο αναλύεται η σχέση φύσης – οικονομίας, και πως αξιοποιούνται οι πόροι ούτως ώστε να επιτευχθεί το άριστο επίπεδο χρήσης τους. Επειδή και η Οικονομική των Φυσικών Πόρων είναι επίσης ένα μεγάλο κεφάλαιο, θα παρουσιάσουμε μόνο τα βασικά παραδείγματα, ακριβώς για να καταλάβουμε την κεντρική ιδέα της θεωρίας. Το τρίτο κεφάλαιο αφιερώνεται στη μελέτη περίπτωσης της Κύπρου, η οποία είναι και ένα επίκαιρο θέμα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, από την άποψη ότι είναι μια χώρα σχεδόν πλήρως εξαρτημένη από την εισαγωγή πετρελαίου και τώρα βρίσκεται στην πρωτόγνωρη θέση να κατέχει αυτόν τον ενεργειακό πόρο. Τι σημαίνει αυτό για τη μεγαλόνησο και πως σκοπεύει να τον αξιοποιήσει; Όλα αυτά θα τα δούμε αναλυτικά και επιπλέον θα κάνουμε αναφορά στις παγίδες που κρύβουν οι πόροι και την νορβηγική πετρελαϊκή περίπτωση. Βασικός σκοπός της μελέτης είναι να κατανοήσουμε την έννοια της αειφορίας και της άριστης χρήσης, και να δούμε πως μπορεί να επιτευχθεί βιώσιμη ανάπτυξη στους φυσικούς πόρους. Η μεθοδολογία για την εκπόνηση της βασίστηκε σε βιβλιογραφική έρευνα, εμπειρικά στοιχεία, στατιστικά δεδομένα και χαρτογραφικό υλικό.