Διαφάνεια και πρόσβαση στα διοικητικά έγγραφα

Η σύγχρονη εποχή, χαρακτηρίζεται μεταξύ άλλων από μεγάλη τεχνολογική εξέλιξη, γεγονός το οποίο επηρεάζει κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής. Στην υπό διαμόρφωση Κοινωνία της Πληροφορίας, πρωταρχικό ζητούμενο αποτελεί η διασφάλιση της ανεμπόδιστης συμμετοχής των πολιτών στις διοικητικές διαδικασίες και στη λήψη των αποφάσεων καθώς και η υποχρέωση της διοίκησης να καταστήσει σαφείς τις διαδικασίες αυτές. Στη σύγχρονη εποχή, το καθολικό αίτημα για διαφάνεια στη λειτουργία του κράτους και επέκταση των οικείων εγγυήσεων προστασίας του ατόμου απέναντι σε αυτό ή ιδιωτικών εξουσιών, έχει οδηγήσει στη θεσμοθέτηση, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, δέσμης εγγυήσεων διαφάνειας. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τη σύγκρουση ανάμεσα σε δυο συνταγματικά δικαιώματα, από τη μία το δικαίωμα πρόσβασης στα διοικητικά στοιχεία, από τη μία, και από την άλλη την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Η σύγκρουση μεταξύ προσωπικών δεδομένων και διαφάνειας φαίνεται ιδιαίτερα έντονη στην πράξη. Σίγουρα η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας και την έξαρση της πληροφορίας σε συνδυασμό με το δυαδισμό των δυο νομοθετημάτων που ρυθμίζουν τα δύο έννομα αγαθά φαίνεται να επιδεινώνει αυτή τη σύγκρουση. Πρέπει να δεχθούμε όμως ότι το ένα δικαίωμα δεν υποχωρεί έναντι του άλλου με την έννοια ότι κάποιο είναι κατώτερης σημασίας και απολαμβάνει λιγότερης συνταγματικής προστασίας. Μια τέτοια θεώρηση θα ήταν ανεπίτρεπτη, από συνταγματικής απόψεως. Η σύγκρουση είναι «φαινομενική». Με τη βοήθεια της νομολογίας του ΣΤΕ, της γνωμοδοτήσεις του ΝΣΚ, τις αποφάσεις της ΑΠΔΠΧ σε συνδυασμό με την χρησιμοποίηση των αρχών της αναλογικότητας και της πρακτικής αρμονίας, της in concreto στάθμισης συμφερόντων στα πλαίσια της εξέτασης των περιπτώσεων με ad hoc διαδικασία, καταφέρνουμε όχι μόνο να επιλύσουμε τη σύγκρουση των δυο δικαιωμάτων αυτών αλλά και να διαπιστώσουμε τα θεμιτά όρια εφαρμογής του ενός έναντι του άλλου έτσι ώστε κάθε φορά να επιτυγχάνεται η χρυσή τομή μεταξύ του συνταγματικού δικαιώματος πρόσβασης του πολίτη στα διοικητικά στοιχεία και του επίσης συνταγματικού δικαιώματος της προστασίας των προσωπικών δεδομένων χωρίς παράλληλα να περιορίζεται η κανονιστική τους εμβέλεια. Σίγουρα όμως μια νέα νομοθετική πρωτοβουλία για τον εκσυγχρονισμό των δυο νομοθετημάτων κρίνεται επιτακτική έτσι ώστε τα όποια εμπόδια δημιουργούνται στην πράξη από τη σύγκρουση να εκλείψουν ή έστω να περιοριστούν σε ελάχιστα.