Απάτη και ‘ξέπλυμα βρώμικου χρήματος’: πρόληψη και καταστολή: διερεύνηση σχετικής επαγγελματικής εμπειρίας στην Ελλάδα

Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανάδειξη των πολυσύνθετων φαινομένων της απάτης και του ξεπλύματος του μαύρου χρήματος και η ανάλυση των επιμέρους πτυχών τους. Παράλληλα, θα αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο η απάτη ενσωματώνεται στο ξέπλυμα ως βασικό αδίκημα αυτού, καθώς και η μεταξύ τους σχέση και αλληλεξάρτηση, όπως προκύπτει από το νομικό πλαίσιο που τις προσδιορίζει και τις διαπιστωθείσες περιπτώσεις της νομολογίας που θα επιχειρήσω να περιγράψω. Θα πραγματοποιηθεί μια συνοπτική αναφορά στο πολυσχιδές νομοθετικό περιβάλλον που ρυθμίζει τα φαινόμενα αυτά, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, ενώ περαιτέρω θα επιχειρήσω να προσεγγίσω τα αίτια και τις συνέπειες αυτών, καθώς και τις διαστάσεις που έχουν λάβει στην σημερινή κοινωνία και οικονομία της χώρας. Η εργασία αποτελείται από ένα θεωρητικό και ένα πρακτικό μέρος. Το θεωρητικό μέρος εκτείνεται στα τρία πρώτα κεφάλαια, ενώ το πρακτικό μέρος αναλύεται στο τέταρτο κεφάλαιο. Το πρώτο κεφάλαιο αναφέρεται στην εννοιολογική οριοθέτηση της απάτης. Αρχικά παρατίθεται ο ορισμός και οι βασικές κατηγορίες απάτης. Στη συνέχεια, αναλύονται οι βασικοί παράγοντες που ωθούν κάποιον να διαπράξει μια απάτη και τέλος γίνεται αναφορά σε σχετικές προτάσεις για την καταπολέμησή της. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι βασικές έννοιες του φαινομένου του ξεπλύματος χρήματος, μέσα από βιβλιογραφική ανασκόπηση και διάφορες έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί. Γίνεται αναφορά στις φάσεις του ξεπλύματος και στην αναγκαιότητα ενσωμάτωσής τους σε μοντέλα, καθώς επίσης και στις μεθόδους και τεχνικές ξεπλύματος χρήματος που χρησιμοποιούνται. Επίσης, πραγματοποιείται εκτενής αναφορά στις σημαντικές επιπτώσεις που έχει η νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και τέλος αναφέρεται το θεσμικό πλαίσιο σε Διεθνές, Ευρωπαϊκό, αλλά και Εθνικό επίπεδο, καθώς και οι Αρχές καταπολέμησης αυτού του φαινομένου. Στο επόμενο κεφάλαιο πραγματοποιείται μελέτη επιλεγμένων πραγματικών υποθέσεων (case study), που σχετίζονται με την απάτη και το ξέπλυμα χρήματος και αναδεικνύεται το modus operandi των δραστών. Το τελευταίο κεφάλαιο, αποτελεί το ερευνητικό μέρος της διπλωματικής εργασίας και βασίζεται στο νόμο 3691/2008 «Πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και άλλες διατάξεις». Η έρευνα διεξάχθηκε με τη χρήση ερωτηματολογίων που απευθύνεται στην Οικονομική Αστυνομία, σε Ορκωτούς Ελεγκτές και σε Τραπεζικούς Υπαλλήλους. Στόχος της έρευνας είναι να αναδειχθεί ο βαθμός στον οποίον, άτομα που έχουν άμεση επαφή με τον εντοπισμό, την πρόληψη και την καταστολή των εν λόγω αδικημάτων του παρόντος νόμου, κατέχουν την απαραίτητη γνώση αυτού, με σκοπό την αποτελεσματικότερη άσκηση εξουσίας και τη καλύτερη παροχή υπηρεσιών ελέγχου προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομίας αυτής. Παράλληλα, στο πλαίσιο της έρευνας επιχειρείται να εντοπιστούν οι διαφορές στον τρόπο που προσεγγίζει κάθε κατηγορία τα ανωτέρω φαινόμενα, να παρουσιαστούν ποσοτικά και ποιοτικά οι περιπτώσεις που έχουν εντοπίσει αμφότεροι κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, να παρουσιαστούν τυχόν εργαλεία, μηχανισμοί και διαδικασίες που διαθέτουν για την αντιμετώπιση τους, καθώς και να αναδειχθεί η διαφορετική οπτική γωνία από την οποία τα αντιμετωπίζουν. ωΑφού πρώτα αναπτυχθεί το θεωρητικό μέρος της εργασίας και πραγματοποιηθεί η συλλογή των απαντήσεων του δείγματος, θα εξαχθούν τα αποτελέσματα, τα οποία θα αναλυθούν περαιτέρω μέσω διαγραμμάτων. Τέλος, θα αναλυθούν τα γενικά συμπεράσματα της έρευνας που πραγματοποιήθηκε όπως προέκυψαν από τα αποτελέσματα της έρευνας σε συνδυασμό με το θεωρητικό μέρος της παρούσας.