Μια κρίση μέσα στην κρίση: η περίπτωση των ΜΚΟ στο προσφυγικό σήμερα

Στο πλαίσιο της τρέχουσας προσφυγικής κρίσης, οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) έχουν βρεθεί στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος εθνικών, περιφερειακών, διεθνών θεσμών και των ΜΜΕ αλλά και στον πυρήνα κριτικής αλληλέγγυων εθελοντών και της πολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Η παρούσα εργασία επιχειρεί μια κριτική ανάλυση των εν λόγω οργανώσεων στην βάση του ότι αποτελούν μέρος του πλαισίου του παγκόσμιου συστήματος διακυβέρνησης που ρυθμίζει την ανθρώπινη μετακίνηση εν γένει, δεδομένης της συστηματικής άμεσης ή/και έμμεσης εμπλοκής τους στον σχεδιασμό, στην προώθηση αλλά και στην υλοποίηση ευρύτερων μεταναστευτικών πολιτικών και πρακτικών σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, μέσω της στάσης και της δράσης τους σε αυτές. Πιο συγκεκριμένα, αρχικά εξετάζεται η σχέση κρατικών και μη φορέων στο πλαίσιο της αναλυτικής έννοιας της παγκόσμιας διακυβέρνησης, στην οποία εμπλέκονται και δραστηριοποιούνται διάφοροι και διαφορετικοί φορείς. Στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζεται ο πλουραλισμός των οργανώσεων της παρούσας κρίσης, με στόχο αφενός την ενίσχυση του επιχειρήματος σχετικά με την έντονη αλληλεξάρτηση και αλληλοσύνδεση των οργανώσεων τόσο μεταξύ τους όσο και με τους κρατικούς φορείς και αφετέρου της αμφισβήτησης συγκεκριμένων στερεοτυπικών αντιλήψεων σχετικά με την a priori καλή δράση των ΜΚΟ. Τέλος, το τρίτο κεφάλαιο εξετάζοντας τις σχέσεις εξουσίας μεταξύ οργανώσεων και επωφελούμενων στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής διακυβέρνησης της τρέχουσας κρίσης, αναδεικνύει τον βιο-νομιμοποιητικό χαρακτήρα των δράσεων των ΜΚΟ και τον βαθμό στον οποίο αυτός συνδέεται με την διαδικασία υποκειμενοποίησης των μετακινούμενων σε επίπεδο κυρίαρχου λόγου, προβληματοποιώντας έτσι την οντολογική διάσταση του ανθρώπινου σώματος. Αξίζει να αναφερθεί ότι η παρούσα εργασία προσεγγίζει τις ΜΚΟ περισσότερο ως φορείς προάσπισης του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των μετακινούμενων, όπως άλλωστε αυτοπροσδιορίζονται και οι ίδιες μέσα από την εθνογραφία που παρατίθεται, παρά ως φορείς ανάπτυξης, όπως έχουν εννοιολογηθεί σε μεγάλο βαθμό στην σχετική διεθνή βιβλιογραφία. Το γεγονός αυτό οδηγεί σε μια κριτική θεώρηση τόσο του ίδιου του προσφυγικού δικαίου που κωδικοποιήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Σύμβαση της Γενεύης του 1951 και όσο και του ευρύτερου πλαισίου στο οποίο δραστηριοποιούνται οι ΜΚΟ και συντελείται η παρούσα μετακίνηση ως μια ανθρωπιστική κρίση μέσα στην προσφυγική κρίση. στο οποίο δραστηριοποιούνται οι ΜΚΟ και συντελείται η παρούσα μετακίνηση ως μια ανθρωπιστική κρίση μέσα στην προσφυγική κρίση.