Ο θεσμός της υιοθεσίας στην Ελλάδα : ψυχολογική - κοινωνική και νομική προσέγγιση

Ως βασική ανθρώπινη εμπειρία, η υιοθεσία διαπερνά όλους τους πολιτισμούς και τους αιώνες. Η υιοθεσία αποτελεί μια νομική διαδικασία, μέσω της οποίας δημιουργείται μια νόμιμη οικογένεια για το παιδί του οποίου οι βιολογικοί γονείς είτε αδυνατούν να το φροντίσουν, είτε τους έχει αφαιρεθεί από το νόμο το δικαίωμα της επιμέλειας. Η υιοθεσία ως θεσμός αποσκοπεί να καλύψει τις ψυχοσυναισθηματικές ανάγκες του παιδιού, να του εξασφαλίσει ένα μόνιμο και ασφαλές οικογενειακό περιβάλλον και να δώσει λύση στο ψυχοκοινωνικό πρόβλημα των ανθρώπων που λαχταρούν ένα παιδί και επιθυμούν να γίνουν γονείς. H διαδικασία της υιοθεσίας τελείται και ολοκληρώνεται με δικαστική απόφαση. Οι παράγοντες που συμβάλλουν στην πραγματοποίησή της είναι οι βιολογικοί γονείς του προς υιοθεσία παιδιού -κυρίως η μητέρα- το παιδί, οι θετοί γονείς, οι αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες και το δικαστήριο που αποφασίζει για την υιοθεσία. Aπό την επισκόπηση της ελληνικής βιβλιογραφίας σχετικά με το θεσμό της υιοθεσίας διαπιστώνεται ότι η σχετική μελέτη είναι πολύ περιορισμένη και αφορά κυρίως μεταφράσεις ξενόγλωσσων βιβλίων. Επισημαίνεται ότι η ελληνική βιβλιογραφία και αρθρογραφία που υπάρχει στον ελλαδικό χώρο αναφέρεται κυρίως σε νομικά ζητήματα της υιοθεσίας ανηλίκων και ενηλίκων. Η σχεδόν πλήρης απουσία επιστημονικών μελετών και ερευνών γύρω από το θεσμό της υιοθεσίας δείχνει ότι ο θεσμός παραμένει μέχρι και σήμερα ένα κλειστό σύστημα στο πεδίο της έρευνας Στην παρούσα μελέτη με θέμα: «Ο Θεσμός της Υιοθεσίας στην Ελλάδα Ψυχολογική - Κοινωνική και Νομική Προσέγγιση», γίνεται προσπάθεια προσέγγισης του θεσμού της υιοθεσίας από ψυχολογική, κοινωνική και νομική πλευρά, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη ψυχική διεργασία που αφορά την ενημέρωση του παιδιού για την υιοθεσία του, δηλαδή στο «πότε» και στο «πως» ενημερώνεται το υιοθετημένο παιδί. Η εργασία αποτελείται από τρεις (3) τόμους. Ο πρώτος τόμος αναφέρεται στο θεωρητικό υπόβαθρο του θεσμού της υιοθεσίας και παρουσιάζει την ποσοτική έρευνα. Ο δεύτερος τόμος περιλαμβάνει την ποιοτική έρευνα και ο τρίτος περιέχει το παράρτημα. Ειδικότερα, αναπτύσσονται θέματα που αφορούν την ιστορική εξέλιξη του θεσμού, το θεωρητικό υπόβαθρο και την ψυχική διεργασία της υιοθεσίας μέσα από το παραμύθι, ενώ παράλληλα επιχειρείται η διερεύνηση του θέματος μέσα από τη μεθοδολογία της ποσοτικής και της ποιοτικής έρευνας. Η ποσοτική μελέτη αφορά εκατόν ενενήντα (190) επαγγελματίες ψυχικής υγείας και η ποιοτική τριάντα (30) θετές μητέρες, τριάντα (30) θετούς πατέρες και τριάντα (30) υιοθετημένους ενήλικες. Τα ευρήματα των δύο ερευνών οδηγούν στην εξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων και στη διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων και ερωτημάτων για περαιτέρω μελλοντική έρευνα. Η εργασία ολοκληρώνεται με την ελληνόγλωσση, την ξενόγλωσση, τη μεταφρασμένη στα ελληνικά, καθώς και την ηλεκτρονική βιβλιογραφία. Οι κοινωνίες αλλάζουν και κάθε φορά η προσοχή επικεντρώνεται στους πρωταγωνιστές της υιοθεσίας, τη βιολογική οικογένεια, το θετό παιδί και τους θετούς γονείς, ανάλογα με τις κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις. Η πολύχρονη εφαρμογή του θεσμού της υιοθεσίας οδηγεί σήμερα στην πολυδιάστατη προσέγγιση και μελέτη του, με στόχο τη διασφάλιση των συμφερόντων και την ευημερία του απροστάτευτου παιδιού.