Καλάβρυτα 1821, 1943. "Γη ηρώων, γη μαρτύρων": τοπική και εθνική μνήμη στη δημόσια ιστορία

Αντικείμενο της παρούσας εργασίας είναι οι εκδηλώσεις και οι μετασχηματισμοί της δημόσιας ιστορίας αναφορικά με μία περιοχή και δύο ιστορικές περιόδους που αποτελούν σημεία αναφοράς για την νεώτερη και σύγχρονη ελληνική ιστορία. Ο τόπος είναι η κωμόπολη των Καλαβρύτων. Εξετάζουμε πώς ο δημόσιος —ιστορικός— λόγος συνδέει τα Καλάβρυτα με την Επανάσταση του 1821, αλλά και πώς παρουσιάζεται και πλαισιώνεται ερμηνευτικά η σφαγή του ανδρικού πληθυσμού και η καταστροφή της πόλης από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής το 1943, όταν και σφαγιάστηκε ολόκληρος ο ανδρικός πληθυσμός της. Πιο συγκεκριμένα θα μελετηθεί η μνήμη και οι τρόποι που αυτή εκδηλώνεται, καθώς και o τρόπος που τα δυο γεγονότα / ιστορικοί περίοδοι αντιμετωπίζονται από την εθνική-επίσημη και τοπική μνήμη. Εστιάζουμε στους μετασχηματισμούς και τις μεταλλάξεις της μνήμης των δύο περιόδων και τους τρόπους με τους οποίους αποτυπώνονται στη δημόσια ιστορία στην εξέλιξη του χρόνου. Θα εξεταστεί ο τρόπος που τέμνεται και αλληλεπιδρά η τοπική ιστορία και αφήγηση με την εθνική, στο βαθμό που η ερμηνεία της τοπικής ιστορίας και η τοπική αυτοαντίληψη καθορίζεται από τα εθνικά, ιστορικά, κοινωνικά, πολιτικά και πολιτιστικά συμφραζόμενα και προτεραιότητες, αλλά και το πώς η επίσημη, θεσμική ιστορία και αφήγηση χρησιμοποιεί και επικαλείται την τοπική, αντλώντας επιχειρήματα, συμβολισμούς και νομιμοποίηση για τα εκάστοτε ιστορικά, πολιτικά, κοινωνικά και πολιτιστικά προτάγματα της. Πιο συγκεκριμένα, μέσω των τελετών, των μνημείων, των αναφορών στα σχολικά βιβλία και στις εφημερίδες, των ψηφισμάτων και των δημοσίων συζητήσεων θα επιχειρηθεί να απαντηθούν ερωτήματα όπως το πώς διαμορφώνεται η μνήμη για το κάθε γεγονός σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, πώς αυτές εξελίσσονται και τροποποιούνται στην πάροδο του χρόνου, ποιές είναι οι συγκλίσεις και αποκλίσεις μεταξύ της τοπικής μνήμης και της επίσημης, ποιά είναι τα στοιχεία που τονίζονται και πού δίνεται προτεραιότητα από την τοπική και εθνική αφήγηση ανάλογα με την εποχή και τη συγκυρία, ποιές αντιστοιχίες υπάρχουν με ανάλογες μνήμες και γεγονότα στην Ελλάδα και το εξωτερικό, πώς η μνήμη των δύο περιόδων εργαλειοποιείται από το επίσημο κράτος και την τοπική κοινωνία ανάλογα με τις ανά καιρούς επιδιώξεις τους και το πώς σταδιακά οι μνήμες αυτές αποκρυσταλλώνονται και παγιώνονται δημιουργώντας ένα ενιαίο αφήγημα.