Η ελληνική περιφερειακή πολιτική στο ευρωπαϊκό περιβάλλον: το παράδειγμα του Δήμου Λεβαδέων

Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον εντοπισμό των περιφερειακών αναγκών και το σχεδιασμό αναπτυξιακών προγραμμάτων, μέσα από την Περιφερειακή Πολιτική, καθώς και η υλοποίηση τους σε υποεθνικό επίπεδο. Στο πρώτο κεφάλαιο επιχειρείται μια περιληπτική προσέγγιση των θεωριών, που επηρέασαν τον τρόπο σκέψης περί της εν λόγω πολιτικής, ώστε να καταστεί κατανοητός ο τρόπος διαμόρφωσής της. Αμέσως μετά, στο δεύτερο κεφάλαιο, κρίνεται αναγκαία η ανάλυση των παραγόντων, που συντέλεσαν στην ανάγκη άσκησης Περιφερειακής Πολιτικής, που συνιστούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των χωρικών ενοτήτων των περιφερειών των κρατών μελών. Το τρίτο κεφάλαιο αφορά στην θεσμική διαδρομή της Περιφερειακής Πολιτικής, όπως αυτή διαμορφώθηκε στην ιστορία της Ένωσης μέχρι σήμερα, μέσα από τις αλλαγές που επέφεραν κάθε φορά οι Συνθήκες. Η Επιτροπή των Περιφερειών αποτελεί το θεσμικό όργανο της Ένωσης, το οποίο είναι επιφορτισμένο να μεταφέρει τα ουσιώδη ζητήματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ένωση και να γνωμοδοτεί επ’ αυτών. Άρα, αποτελεί την φωνή των τοπικών κοινωνιών και το βοήθημα για τη συμμετοχή τους, στη διαμόρφωση της πολιτικής. Στο επόμενο κεφάλαιο λοιπόν, περιγράφεται ο ρόλος και η λειτουργία της ΕτΠ. Το πέμπτο κεφάλαιο αναδεικνύει το ιδεολογικό και αξιακό υπόβαθρο, πάνω στο οποίο δομείται η περιφερειακή πολιτική, αφού αναλύει της Αρχές που την διέπουν. Αναφορικά με τις προγραμματικές περιόδους του παρελθόντος, αλλά και με τα χρηματοδοτικά μέσα που διαθέτει η Ένωση, γίνεται λόγος στα κεφάλαια έξι και επτά αντίστοιχα. Το πρώτο μέρος της παρούσης κλείνει με τις προοπτικές και τις κατευθύνσεις, που εμφανίζονται στον σχεδιασμό της νέας προγραμματικής περιόδου, αναλυόμενες στο κεφάλαιο οκτώ. Εισάγοντας το δεύτερο μέρος της εργασίας, κρίθηκε απαραίτητη στο κεφάλαιο εννιά, η ιστορική αναδρομή της τοπικής αυτοδιοίκησης στην χώρα μας, από την προεπαναστατική περίοδο έως το 1997, ώστε να γίνει κατανοητό στον αναγνώστη, ποιοι ήταν οι παράγοντες που συντέλεσαν, ώστε να φτάσουμε στην τοπική αυτοδιοίκηση, με τη μορφή, που αυτή διαμορφώθηκε στα νεώτερα χρόνια. Στο δέκατο κεφάλαιο αναλύονται τα σημαντικότερα στοιχεία που αφορούν στο «Πρόγραμμα Καποδίστριας», το οποίο επέφερε συνενώσεις δήμων και κοινοτήτων. Περιγράφονται οι στόχοι του προγράμματος, αλλά και η διοικητική οργάνωση των νέων διαμορφούμενων δήμων, καθώς και οι αιτίες που οδήγησαν στην ανάγκη για περαιτέρω μεταρρύθμιση, πέραν της προσπάθειας για αποκέντρωση. 10Το κεφάλαιο έντεκα, αποτελεί μια πρώτη θεσμική γνωριμία με το «Πρόγραμμα Καλλικράτης» και περιγράφει τα όργανα του δήμου, τις νέες αρμοδιότητες που αποκτά, αλλά και τον τρόπο, που θα διαρθρωθούν οι υπηρεσίες, η αναβάθμισή τους, η στελέχωσή τους, αλλά και η συμμετοχή του πολίτη στο νέο Θεσμό. Στα επόμενα δύο κεφάλαια αναδεικνύεται το περιφερειακό πρόβλημα στην Ελλάδα και η ανάγκη άμβλυνσης των ανισοτήτων, καθώς και τα χρηματοδοτικά προγράμματα που χρησιμοποιήθηκαν για τον στόχο αυτό. Το κεφάλαιο δεκατέσσερα αποτελεί μία αναλυτική απεικόνιση του τρέχοντος προγράμματος σε εθνικό επίπεδο, του ΕΣΠΑ, ώστε να αναλυθούν τελικά, οι διαδικασίες λειτουργίας του και με αυτόν τον τρόπο, να καταστεί αντιληπτή η πορεία που ακολουθείται, από τον καθορισμό των κατευθύνσεων και των στόχων, έως την υλοποίηση των δράσεων, προς επίτευξη των τελευταίων. Στο τελευταίο κεφάλαιο του κυρίως θέματος παρατίθεται το έμπρακτο παράδειγμα ενός μικρού δήμου, του Δήμου Λεβαδέων, αναλύοντας τις δράσεις, που ανέλαβε στα πλαίσια του Επιχειρησιακού Προγράμματος Θεσσαλίας-Στερεάς Ελλάδας-Ηπείρου. Τέλος ακολουθούν τα συμπεράσματα, αλλά και οι προβληματισμοί που εγείρονται σχετικά.