Μετασχηματίζοντας τον μηχανισμό είσπραξης των δημοσίων εσόδων: η λειτουργία της Α.Α.Δ.Ε. και ο ρόλος της στη δημοσιονομική εξυγίανση της χώρας

Η μελέτη πραγματεύεται τον μετασχηματισμό του μηχανισμού είσπραξης δημοσίων εσόδων ο οποίος έλαβε χώρα υπό τις δημοσιονομικές πιέσεις της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα αλλά και εξαιτίας των διεθνών δεσμεύσεων της χώρας κατά την εν λόγω περίοδο. Κρίσιμο στοιχείο για την ανάλυση, αποτελεί η αυτονόμηση της φορολογικής διοίκησης με την εκχώρηση των αρμοδιοτήτων της στην νέα ιδιότυπη Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.). Η διερεύνηση του βαθμού στον οποίο έχει συμβάλλει η Α.Α.Δ.Ε. στη δημοσιονομική εξυγίανση του κράτους αποτελεί το έτερο βασικό ζητούμενο της παρούσας. Για τον σκοπό αυτό, δομείται σε τέσσερα διακριτά μέρη. Για τη βέλτιστη κατανόηση της λειτουργίας της Α.Α.Δ.Ε., στο πρώτο εισαγωγικό μέρος της παρούσας εξετάζεται συγκριτικά η οργάνωση της φορολογικής διοίκησης προ της ανεξαρτητοποίησής της αλλά και παρουσιάζεται η πορεία προς την πλήρη αυτονόμησή της με την αποκοπή της από το Υπουργείο Οικονομικών και την μετονομασία της σε Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Με τον τρόπο αυτό συντελέστηκε η αποσύνδεση της επιχειρησιακής λειτουργίας στον φορολογικό τομέα από τον σχεδιασμό της φορολογικής πολιτικής. Επιπλέον, καθώς η επιλογή για την αποκοπή από τη δραστηριότητα της πολιτικής εξουσίας κρίσιμης ύλης του σκληρού πυρήνα του κράτους και την ανάθεση αυτής σε μια ad hoc ανεξάρτητη αρχή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, στο δεύτερο κεφάλαιο επιδιώκεται μια σφαιρική θεώρηση των ανεξάρτητων αρχών εν γένει, αναλύοντας τους λόγους γένεσης του θεσμού, τα βασικά γνωρίσματα και τη συνήθη τυπολογία τους αλλά και διερευνώντας περαιτέρω τον ρόλο που αυτές επιτελούν. Αντικείμενο ανάλυσης του δεύτερου μέρους αποτελεί η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Συνεπώς, στο τρίτο κεφάλαιο με το οποίο εκκινεί η εν λόγω θεματική ενότητα επιχειρείται η ένταξη της Α.Α.Δ.Ε. στο γενικότερο πλαίσιο λειτουργίας των ανεξάρτητων αρχών εντοπίζοντας ομοιότητες και διαφορές ενώ παράλληλα εξετάζονται το όραμα, η αποστολή, οι στόχοι και οι αρμοδιότητες της νέας Αρχής, Το τέταρτο και το πέμπτο κεφάλαιο αναλύουν την οργανωτική δομή της Α.Α.Δ.Ε., τα όργανα διοίκησης και παραθέτουν ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία για το προσωπικό της Αρχής. Αναγνωρίζοντας τον κομβικό ρόλο του ανθρώπινου παράγοντα για την επίτευξη του σκοπού της Α.Α.Δ.Ε. στο πεδίο των δημοσίων εσόδων, το τρίτο μέρος αναλύει το νέο, προωθημένο σύστημα διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού της Αρχής το οποίο στηρίζεται στις αρχές του Νέου Δημόσιου Μανατζμεντ. Η εν λόγω προσέγγιση μεταφέρει διοικητικές πρακτικές του ιδιωτικού τομέα στους κόλπους του Δημοσίου. Περαιτέρω, αναλύονται σε ιδιαίτερη ενότητα η κουλτούρα και οι στάσεις του προσωπικού της Αρχής ενάντια στην εφαρμογή του νέου συστήματος οι οποίες δύνανται να υπονομεύσουν την επιτυχία της. Προκειμένου να αναδειχθεί η συμβολή της Α.Α.Δ.Ε. στη δημοσιονομική εξυγίανση του κράτους, το τέταρτο μέρος είναι αφιερωμένο στην στρατηγική που ακολουθεί με απώτερο σκοπό την μεγιστοποίηση των δημοσίων εσόδων. Συνεπώς, αναλύονται οι τρεις βασικοί στρατηγικοί της στόχοι, ήτοι η ενδυνάμωση της φορολογικής συμμόρφωσης, η δίωξη της φοροδιαφυγής και η περιστολή του λαθρεμπορίου καθώς και οι εμπλεκόμενες οργανικές μονάδες, η στρατηγική και τα μέσα τα οποία χρησιμοποιεί. Τέλος, αντί επιλόγου, επιχειρείται μια συνολική αξιολόγηση της λειτουργίας νέου θεσμού με έμφαση στα πλεονεκτήματα αλλά και τις βασικές αδυναμίες του όπως αυτά προκύπτουν από την τριετή πορεία της Α.Α.Δ.Ε.