Η φορολόγηση των κατοίκων εξωτερικού και το φαινόμενο της διπλής φορολόγησης

Στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον υπάρχει πάντα η πιθανότητα δύο ή και περισσότερα κράτη να φορολογήσουν το ίδιο πρόσωπο για το ίδιο εισόδημα και για την ίδια χρονική περίοδο, όταν αυτό το πρόσωπο έχει δηλώσει φορολογική κατοικία στο ένα κράτος αλλά το εισόδημα του προέρχεται από δραστηριότητες του σε ένα άλλο. Υπό αυτό το πρίσμα, το φαινόμενο της διπλής φορολογίας αποτελεί ένα σημαντικό εμπόδιο στην απρόσκοπτη κίνηση κεφαλαίων, αγαθών, υπηρεσιών και προσώπων μεταξύ των κρατών, με αποτέλεσμα την δημιουργία ενός συνολικά αρνητικού περιβάλλοντος για την οικονομική ανάπτυξη. Στην παρούσα εργασία, θα αναλυθεί το πρόβλημα και οι αρνητικές επιπτώσεις της διεθνούς διπλής φορολογίας, ιδιαίτερα στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων, άλλα και η σχέση της με επιμέρους ζητήματα όπως αυτό της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής. Σε αυτό το πλαίσιο, θα παρουσιαστούν οι διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας και ειδικότερα οι σχετικές διατάξεις του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Ν.4172/2013), οι οποίες ορίζουν την έννοια και τα κριτήρια της φορολογικής κατοικίας, όπως και το φορολογητέο εισόδημα, την μόνιμη εγκατάσταση και την πίστωση φόρου αλλοδαπής. Οι συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας (Σ.Α.Δ.Φ), η ερμηνεία τους, η έκταση και το πεδίο εφαρμογής τους, η σχέση τους με το εσωτερικό και το ενωσιακό δίκαιο, παράλληλα με την συμβολή τους στην δημιουργία θετικού επενδυτικού κλίματος, αλλά και οι επιπτώσεις τους σε ζητήματα προστασίας των δικαιωμάτων των φορολογουμένων, καθώς και των προσωπικών δεδομένων, είναι από τα κύρια αντικείμενα της παρούσης εργασίας. Περαιτέρω, θα εξεταστούν όλα τα επιπρόσθετα μέτρα για τη εξάλειψη της διπλής φορολόγησης, συμπεριλαμβανομένων των νέων νομοθετικών ρυθμίσεων της Ελλάδας και της ΕΕ. Ένα ζήτημα το οποίο συνδέεται άμεσα με την αποτελεσματική και δίκαιη εφαρμογή των μηχανισμών αποφυγής διπλής φορολογίας είναι αυτό της φορολογικής κατοικίας. Τα κριτήρια της φορολογικής κατοικίας σύμφωνα με το πρότυπο σύμβασης του Ο.Ο.Σ.Α, όπως και οι συνέπειες και οι διαδικασίες μεταβολής της στο πλαίσιο της ελληνικής νομοθεσίας, θα εξεταστούν λεπτομερώς. Τέλος, παρουσιάζονται, ερμηνεύονται και αξιολογούνται επιλεγμένες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), σε ζητήματα σχετικά με την διπλή φορολογία.