Απόψεις και στάσεις για φαινόμενα ανομίας στα Πανεπιστήμια: συγκριτική μελέτη σε Έλληνες και Τούρκους φοιτητές

Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η κατανόηση του κοινωνικού φαινομένου της ανομίας μέσα από την καταγραφή και την αντιπαραβολή των απόψεων και στάσεων δύο φοιτητικών πληθυσμών, από την Ελλάδα και την Τουρκία. Ως «ανομία» ορίζεται η κατάσταση έλλειψης ή ασάφειας των κανόνων που ρυθμίζουν την κοινωνική συμπεριφορά των ατόμων. Η ανομία οφείλεται κυρίως στην αμφισβήτηση ή την απόρριψη των κοινωνικών αξιών, σε δυσλειτουργίες των θεσμών, και στη διάρρηξη των κοινωνικών δεσμών και των κοινωνικών σχέσεων. Τα φαινόμενα ανομίας παρουσιάζονται σε περιόδους κρίσεων, βίαιων μεταβολών και ρευστότητας και προκαλούν αισθήματα αβεβαιότητας, σύγχυσης και ανασφάλειας στα άτομα, ενώ παράλληλα αποτελούν γενεσιουργό αιτία παρεκκλινουσών αντιδράσεων. Τα ερευνητικά ερωτήματα της παρούσας εργασίας εστιάζουν στις στάσεις και τις αντιλήψεις των Ελλήνων και των Τούρκων φοιτητών απέναντι: i) στις κοινωνικές αξίες, ii) στη λειτουργία των θεσμών και φορέων, iii) στη λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος και των Πανεπιστημίων, iv) στις κοινωνικές δεσμεύσεις και τις κοινωνικές τους σχέσεις. Η συγκριτική διάσταση της έρευνας επιτρέπει να εντοπιστούν ομοιότητες και διαφορές, καθώς και ισχυρά και αδύναμα σημεία της ελληνικής και της τουρκικής κοινωνίας από την οπτική των νέων φοιτητών. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στους φοιτητές του Ege Üniversitesi (Σμύρνη) και του Παντείου Πανεπιστημίου (Αθήνα), μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου 2011. Το συνολικό δείγμα της έρευνας ήταν 400 φοιτητές (δηλαδή 200 από κάθε ίδρυμα) και η επιλογή τους έγινε με τη μέθοδο των ποσοστώσεων (quota sampling) ως προς το φύλο και το τμήμα φοίτησης. Η συλλογή των δεδομένων έγινε με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου και η ανάλυσή τους με το στατιστικό πακέτο SPSS v.23. Από τα αποτελέσματα της έρευνας προέκυψε ότι οι φοιτητές των δύο χωρών εντοπίζουν φαινόμενα ανομίας κυρίως σε θεσμικό επίπεδο· εύρημα που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από τους αρμόδιους φορείς πολιτικού σχεδιασμού για να προωθήσουν βελτιωτικές παρεμβάσεις στην ελληνική και την τουρκική κοινωνία, οι οποίες θα ανακούφιζαν τα άτομα από την κοινωνική πίεση και θα επέτρεπαν στους νέους να αισθάνονται μεγαλύτερη σιγουριά και ασφάλεια για το μέλλον τους.