Η αρχή του άμεσου αποτελέσματος (effect direct) μέσα από τη νομολογία του ΔΕΕ

Οι σχέσεις ανάμεσα στο ενωσιακό δίκαιο και το δίκαιο των εθνικών δικαίων αποτελούν ζήτημα και προβληματική αναφυόμενα άμα τη γενέσει της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Προβληματική, η οποία εμφανίζει δυσκολίες για πολλούς λόγους. Αφενός, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αποτελεί ένα φαινόμενο το οποίο χαρακτηρίζεται από μία δυναμική εξελικτική πορεία. Αφετέρου, κάθε δίκαιο κράτους μέλους, ομοίως εξελίσσεται και χαρακτηρίζεται από μία συνεχή μεταβολή κανόνων, θεσμών και διαδικασιών με σκοπό την προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Αυτό όμως που ξεχωρίζει το δίκαιο της Ένωσης είναι ο ταχύς ρυθμός μεταβολής όχι μόνο ως προς τις επουσιώδεις λεπτομέρειες αλλά και ως προς τα θεμελιώδη και βασικά χαρακτηριστικά του. Το περιεχόμενο και τα όρια των πολιτικών και αρμοδιοτήτων αναδιαμορφώνεται συνεχώς, μέσα από τις εσωτερικές διεργασίες και τη νομολογία του ΔΕΕ με προφανή την επίδραση στις σχέσεις ευρωπαϊκού δικαίου και εθνικών εννόμων τάξεων. Αν και είναι, πράγματι, δύσκολο να φανταστούμε τις σχέσεις μεταξύ δικαίου της Ένωσης και εθνικών δικαίων λόγω της κυρίαρχης τυπικά και εδαφικά αντίληψης των θεσμικών φαινομένων αλλά και της αντίληψης ότι κάθε έννομη τάξη είναι ένας χώρος στεγανός, ο οποίος καταλαμβάνει το δίκαιο που του αρμόζει, το φαινόμενο της Ένωσης χαρακτηρίζεται καθοριστικά από τη συνύπαρξη και την αλληλοδιείσδυση των εννόμων τάξεων. Οι βασικές αρχές οι οποίες κωδικοποιούν τις σχέσεις αυτές είναι οι εξής : Η αρχή της υπεροχής, η οποία αφορά την κυριαρχική σχέση μεταξύ ενωσιακού δικαίου και του εθνικού, η αρχή του αμέσου αποτελέσματος, ήτοι η ικανότητα των κανόνων της Ένωσης να θεμελιώσουν δικαιώματα υπέρ των ιδιωτών προστατεύσιμα ενώπιον των εθνικών δικαστικών αρχών και, τέλος, η αρχή της ευθύνης των κρατών μελών για παραβιάσεις του δικαίου της Ένωσης. Η αρχή του αμέσου αποτελέσματος, η οποία αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας εργασίας, όπως και οι υπόλοιπες σχετικές αρχές, έχει θεμελιωθεί και αναπτυχθεί νομολογιακά, μέσα από τις διαδοχικές αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ένωσης, λαμβάνοντας υπόψη το τελευταίο τους στόχους που έχουν τεθεί από τις Συνθήκες και τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Πράγματι, οι διατάξεις των ιδρυτικών Συνθηκών δεν προβλέπουν ρητά σε μεγάλο βαθμό τις αρχές και τους κανόνες που διέπουν τη σχέση ευρωπαϊκού και εθνικού δικαίου. Έτσι το Δικαστήριο ήταν και είναι αυτό το οποίο διατυπώνει και διαμορφώνει τις αρχές και τους κανόνες, στοιχεία απαραίτητα για τη λειτουργία της έννομης τάξης της Ένωσης. Εν προκειμένω, όπως θα εκτεθεί αναλυτικά στη συνέχεια, το Δικαστήριο ανέπτυξε, διαμόρφωσε και πραγμάτωσε την αρχή του αμέσου αποτελέσματος σε βάθος χρόνου, αλλάζοντας ριζικά τη θέση του πολίτη της Ένωσης στην έννομη τάξη της, επηρεάζοντας καθοριστικά την έκταση και το περιεχόμενο της ολοκλήρωσης.