Στατιστικές εκτιμήσεις για τις οικονομικές επιπτώσεις σε περίπτωση χρεοκοπίας μέσα σε μια νομισματική ένωση: η περίπτωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Στην παρούσα διπλωματική εργασία παρουσιάζεται και αναλύεται εκτενώς το θέμα της χρεοκοπίας ενός κράτους και των επιπτώσεων που έχει η χρεοκοπία αυτή για μία χώρα και, συγκεκριμένα, για μία νομισματική ένωση όπως είναι οι χώρες της Ευρωζώνης και αποτελεί τμήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η έννοια της χρεοκοπίας έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερο περιεχόμενο καθώς οι συνεχόμενες αστάθειες στα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη ολόκληρων χωρών καθώς και οι αστάθειες που παρατηρούνται στον πολιτικό και κοινωνικό χώρο έχουν ανατρέψει τις ισορροπίες στην άριστη διαχείριση και κατανομή των περιορισμένων πόρων της κοινωνίας. Ως αποτέλεσμα, κράτη που είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε αυτές τις συνθήκες να αδυνατούν να αποπληρώνουν, τις περισσότερες φορές τουλάχιστον, μέρος από τις πληρωμές τους προς τους δανειστές ή πιστωτές τους, εντείνοντας περισσότερο τον κίνδυνο αθέτησης των υποχρεώσεων τους και κατ\' επέκταση αυξάνοντας περισσότερο τη πιθανότητα μιας επερχόμενης χρεοκοπίας. Ο βασικός λόγος για τον οποίο μια χρεοκοπία αποτελεί ένα δυσβάσταχτο γεγονός για ένα κράτος είναι ότι χάνει την εμπιστοσύνη και την φερεγγυότητα του απέναντι τόσο στους πιστωτές του όσο και στους πολίτες του. Επίσης, ως πόρισμα του προηγούμενου, το κράτος αποκλείεται από περαιτέρω δανειοδοτήσεις στις αγορές ενώ αυξάνεται το κόστος των κεφαλαίων (το επιτόκιο) με το οποίο δανείζεται από το εξωτερικό ή και από τον ιδιωτικό και τραπεζικό τομέα. Επίσης, η χρεοκοπία αποφέρει βαρύτατες συνέπειες για τους πολίτες καθώς μειώνονται τα εισοδήματα τους λόγω πτώσης των αποταμιεύσεων που οφείλεται στην δημιουργία τραπεζικών πανικών ή φαινομένων μαζικής απόσυρσης καταθέσεων. Η χρεοκοπία αποτελεί μεγάλο κίνδυνο ιδιαίτερα σε χώρες που ανήκουν σε νομισματική ένωση καθώς το κοινό νόμισμα επηρεάζει αυτόματα όλες τις χώρες-μέλη και κατ' επέκταση το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Οι περιπτώσεις τόσο της Ευρωπαϊκής όσο και της Ελληνικής κρίσης χρέους αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα, με την Ελλάδα να βρίσκεται στο προσκήνιο καθώς το 2015 αθέτησε τις υποχρεώσεις της. Με βάση τις ανωτέρω περιπτώσεις, η εμπειρική έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε αυτή τη περίπτωση είχε ως στόχο την εκτίμηση των πιθανοτήτων χρεοκοπίας στις χώρες της Ευρωζώνης, εξετάζοντας ένα δείγμα 17 από τις συνολικά 19 χώρες της ένωσης για τη περίοδο 1995-2014. Χρησιμοποιώντας ένα μοντέλο logit σταθερών επιδράσεων με εξαρτημένη μεταβλητή τη πιθανότητα χρεοκοπίας για κάθε χώρα και ανεξάρτητες μεταβλητές οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες, προέκυψε ότι ο κίνδυνος χρεοκοπίας σχετίζεται περισσότερο με το χρέος της κυβέρνησης (θετικά) και με τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ (αρνητικά) ενώ, οι πιθανότητες χρεοκοπίας εμφανίστηκαν στα ίδια περίπου επίπεδα σε όλες τις εξεταζόμενες χώρες. Συνεπώς, αυτό σημαίνει ότι η πρόβλεψη τους ήταν ανέφικτη λόγω του ότι οι οικονομίες αυτές δεν επηρεάζονται, ως επί το πλείστον, από τα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη τους.