Η ρύθμιση της διέλευσης πολεμικών πλοίων και της διεξαγωγής στρατιωτικών ασκήσεων στις θαλάσσιες ζώνες υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το νομικό καθεστώς που διέπει τη διέλευση των πολεμικών πλοίων και τη διεξαγωγή στρατιωτικών ασκήσεων στις θαλάσσιες ζώνες, υπό το πρίσμα του σύγχρονου Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Κεντρικό ερευνητικό ερώτημα αποτελεί το κατά πόσον το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο, όπως αποτυπώνεται πρωτίστως στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS 1982) και στο εθιμικό δίκαιο, επαρκεί για την εξισορρόπηση των ανταγωνιστικών συμφερόντων μεταξύ της ελευθερίας ναυσιπλοΐας των ναυτικών δυνάμεων και των κυριαρχικών δικαιωμάτων, ή επιφυλάξεων ασφαλείας, των παράκτιων κρατών. Η μεθοδολογική προσέγγιση συνδυάζει την ερμηνευτική ανάλυση των συμβατικών διατάξεων με τη μελέτη της διεθνούς νομολογίας και της κρατικής πρακτικής . Η ανάλυση καλύπτει διακριτά τα καθεστώτα της αβλαβούς διέλευσης στη χωρική θάλασσα, του πλου διελεύσεως (transit passage) στα διεθνή στενά και της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) και την ανοικτή θάλασσα. Παράλληλα, διερευνώνται σύγχρονες προκλήσεις, όπως το καθεστώς των μη επανδρωμένων ναυτικών συστημάτων (USVs/UUVs). Τα πορίσματα της έρευνας καταδεικνύουν ότι τα πολεμικά πλοία απολαύουν δικαιώματος αβλαβούς διέλευσης χωρίς υποχρέωση προηγούμενης άδειας, ενώ οι στρατιωτικές ασκήσεις στην ΑΟΖ εντάσσονται στις «άλλες διεθνώς νόμιμες χρήσεις» της θάλασσας, υπό την επιφύλαξη της αρχής της δέουσας μέριμνας (due regard). Παρά τις αποκλίνουσες ερμηνείες και τις μονομερείς διεκδικήσεις ορισμένων κρατών, διαπιστώνεται ότι το διεθνές δίκαιο παρέχει ένα συνεκτικό και ανθεκτικό πλαίσιο ρύθμισης, το οποίο ωστόσο απαιτεί συνεχή διπλωματική εγρήγορση και τήρηση των κανόνων για τη διασφάλιση της διεθνούς σταθερότητας.