Νέες μορφές αστικής διακυβέρνησης: επιχειρηματικό πρότυπο και άμεση δημοκρατία

Τα τελευταία χρόνια, το Κεντρικό Κράτος αποχωρεί όλο και περισσότερο από βασικές ρυθμιστικές πολιτικές προς όφελος των τοπικών διοικήσεων, με αποτέλεσμα να αναδύονται νέες οπτικές και ζητήματα αναφορικά με τον ρόλο του πολίτη. Σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της τεχνολογίας και την επέκταση της τριτογενοποίησης της οικονομίας, δημιουργούνται νέα αναδυόμενα τοπία της μεταμοντέρνας πόλης και εισάγονται νέες μορφές αστικής διακυβέρνησης μεταλλάσσοντας παράλληλα και τη συμμετοχική αντίληψη για την πόλη και τον δημόσιο χώρο, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Σε επίπεδο Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης», εισάγεται μια νέα αντίληψη που αντιμετωπίζει τον πολίτη ως «πελάτη – καταναλωτή» των δημοσίων υπηρεσιών στα πλαίσια ενός επιχειρηματικού προτύπου διοίκησης, ενσωματώνοντας παράλληλα νέες αρχές δημοκρατικής διακυβέρνησης που οδηγούν – ή επιχειρούν να οδηγήσουν - στην αναβαθμισμένη συμμετοχή του πολίτη στα κοινά. Η συνύπαρξη του επιχειρηματικού προτύπου και των διαδικασιών άμεσης δημοκρατίας με στόχο μια περισσότερο δημοκρατική διοίκηση μέσω της ενίσχυσης της ουσιαστικής και ενεργούς συμμετοχής των πολιτών σε τοπικό επίπεδο, αλλά και το πώς κυρίως οι πολίτες αντιλαμβάνονται τη θέση τους, εντός αυτού του νέου, σχετικά για τη χώρα, προτύπου διοίκησης αποτελεί το βασικό προς διερεύνηση αντικείμενο της διατριβής. H διδακτορική διατριβή βασίστηκε σε θεωρητική και εμπειρική έρευνα. Η θεωρητική προσέγγιση αφορά στη μελέτη πρωτογενών και δευτερογενών πηγών πληροφόρησης αλλά και στην επιτόπια καταγραφή και συλλογή δεδομένων και πληροφοριών από το δήμο Ηλιούπολης (μελέτη περίπτωσης). Η εμπειρική έρευνα έγινε με δομημένα ερωτηματολόγια σε 3 ομάδες στόχους: πολίτες, εργαζόμενους και αιρετούς, εξετάζοντας μεταβλητές όπως: 1. Ποιότητα υπηρεσιών- Ικανοποίηση (έλεγχος με μοντέλο SERVQUAL), 2. Αντίληψη ρόλου εντός επιχειρηματικού πλαισίου διοίκησης 3. Συμμετοχή των πολιτών στις τοπικές διαδικασίες. Δυστυχώς, η εισαγωγή της νέας πολιτικής φιλοσοφίας που διέπει τη μεταρρύθμιση του «Καλλικράτη» όσον αφορά την ενίσχυση της δημοκρατικής συμμετοχής και την ενεργοποίηση του πολίτη, δεν φαίνεται να αποδίδει τα αναμενόμενα ως προς την αξιοποίηση πραγματικών ευκαιριών προκειμένου να ασκηθεί ουσιαστική πολιτική επιρροή, ενώ τα χρόνια προβλήματα και οι παθογένειες στο χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, παρά την εισαγωγή στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης του επιχειρηματικού προτύπου διακυβέρνησης, εξακολουθούν να υφίστανται. Το συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο θα μπορούσε να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο ελέγχου της σύνδεσης ποιότητας - ως την κατεξοχήν μεταβλητή του επιχειρηματικού προτύπου διοίκησης – ικανοποίησης του πολίτη και βαθμού συμμετοχής στην Τ.Α.