Ο ρόλος των Εθνικών Κοινοβουλίων μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας: το παράδειγμα της Ελληνικής Βουλής

Στην πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, μέσω των διευρύνσεων και εμβαθύνσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η δημοκρατία έχει αναδειχθεί σε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα, ως προς τον προβληματισμό της αύξησης του δημοκρατικού ελλείμματος που παρατηρείται με την πάροδο του χρόνου. Με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας τα εθνικά κοινοβούλια απέκτησαν ένα σημαντικό ρόλο προς την κατεύθυνση του εκδημοκρατισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενισχύοντας τα δημοκρατικά στοιχεία και τη δημοκρατική νομιμοποίηση της Ένωσης, ασκώντας παράλληλα έλεγχο στον τρόπο νομοθέτησης των ευρωπαϊκών οργάνων. Η ανάμιξη των εθνικών κοινοβουλίων στην ευρωπαϊκή νομοθεσία θεωρήθηκε ότι θα ενισχύσει τη δημοκρατική νομιμοποίηση της Ένωσης και ότι θα φέρει τους Ευρωπαίους πολίτες πιο κοντά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Συνθήκη της Λισαβόνας εισάγει δύο νέα εργαλεία με τα οποία εμπλέκει άμεσα τα εθνικά κοινοβούλια στον τρόπο λήψης των αποφάσεων στην Ένωση: αυτά τα εργαλεία είναι οι νέες διαδικασίες αναθεώρησης των συνθηκών, η συνήθης και η απλοποιημένη, καθώς και ο Μηχανισμός Έγκαιρης Προειδοποίησης, ο οποίος δίνει το δικαίωμα στα εθνικά κοινοβούλια να ελέγχουν την συμμόρφωση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας με την αρχή της επικουρικότητας, που σημαίνει πότε και πως πρέπει η ΕΕ να νομοθετεί. Μέσω του μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης τα εθνικά κοινοβούλια μπορούν να στείλουν αιτιολογημένες γνώμες όταν κατά την άποψή τους το σχέδιο νομοθετικής πράξης που τους έχει σταλεί δεν συνάδει, συμμορφώνεται με την αρχή της επικουρικότητας. Οι διαδικασίες της κίτρινης και της πορτοκαλί κάρτας τους δίνουν το δικαίωμα να εκφράσουν τις ανησυχίες τους για την τήρηση της αρχής της επικουρικότητας κατευθείαν στο όργανο από το οποίο προέρχεται το σχέδιο της πράξης. Η προτεινόμενη νομοθεσία ελέγχεται από τα εθνικά κοινοβούλια και εάν αποστέλλεται τουλάχιστον από το ένα τρίτο των κοινοβουλίων αιτιολογημένη γνώμη, γνωστή ως μηχανισμός της κίτρινης κάρτας, ή από την πλειοψηφία των κοινοβουλίων, γνωστή ως μηχανισμός της πορτοκαλί κάρτας, τότε το Συμβούλιο με 55% ή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με απλή πλειοψηφία μπορούν να καταψηφίσουν τη συγκεκριμένη πράξη. Ο Μηχανισμός Έγκαιρης Προειδοποίησης έχει διπλό σκοπό, να ενισχύσει τη δημοκρατική νομιμοποίηση της Ένωσης και να εξασφαλίσει τη συμμόρφωσή της με την αρχή της επικουρικότητας.