Ηγεσία στους πολιτιστικούς οργανισμούς: ο ρόλος της συναισθηματικής και της πολιτισμικής νοημοσύνης

Τα τελευταία χρόνια η ηγεσία έχει αναδειχθεί σε κεντρική έννοια στη διοίκηση των επιχειρήσεων. Ιδιαίτερη σημασία έχει αποδοθεί και στη συναισθηματική νοημοσύνη, την ικανότητα του ατόμου να αναγνωρίζει, να κατανοεί και να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του και τα συναισθήματα των άλλων, η οποία φαίνεται να καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την προσωπική και επαγγελματική επιτυχία. Η πολιτισμική νοημοσύνη, η πιο πρόσφατη από τις έννοιες που εξετάζουμε, είναι η ικανότητα του ατόμου να προσαρμόζεται με ευκολία σε διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα και να αλληλεπιδρά με επιτυχία με ανθρώπους από άλλες κουλτούρες. Η σημασία της γίνεται όλο και πιο έντονη λόγω της παγκοσμιοποίησης. Η παρούσα μελέτη αφορά την ηγεσία στους πολιτιστικούς οργανισμούς και το ρόλο της συναισθηματικής και της πολιτισμικής νοημοσύνης. Στόχος της μελέτης είναι να διαμορφώσει μια επιστημονική εικόνα για την κατάσταση που επικρατεί στους πολιτιστικούς οργανισμούς της Αθήνας όσον αφορά την ηγεσία, την συναισθηματική και την πολιτισμική νοημοσύνη. Επιχειρεί να απαντήσει στα εξής ερευνητικά ερωτήματα: Ποιο είναι το προφίλ (δεξιότητες, συμπεριφορές, απόψεις) των ηγετών των πολιτιστικών οργανισμών της Αθήνας; Ποιος είναι ο ρόλος της συναισθηματικής νοημοσύνης στη δράση ενός ηγέτη ενός πολιτιστικού οργανισμού; Ποιος είναι ο ρόλος της πολιτισμικής νοημοσύνης στη δράση ενός ηγέτη ενός πολιτιστικού οργανισμού; Η μέθοδος που χρησιμοποιεί η έρευνα είναι αυτή των ποιοτικών συνεντεύξεων σε βάθος με ηγέτες πολιτιστικών οργανισμών της Αθήνας. Οι συνεντεύξεις διεξήχθησαν δια ζώσης με βάση έναν προκαθορισμένο οδηγό συνέντευξης. Η έρευνα έδειξε ότι υπάρχουν κοινά σημεία μεταξύ των ηγετών, αλλά δεν υπάρχει ένα ενιαίο ηγετικό προφίλ. Οι ηγέτες χρησιμοποιούν συνεργατικό στυλ ηγεσίας και θεωρούν ως καταλληλότερο για τους πολιτιστικούς οργανισμούς το συνεργατικό και το υποστηρικτικό στυλ. Οι δέκα απαραίτητες δεξιότητες συναισθηματικής νοημοσύνης για τους ηγέτες είναι η επίγνωση του οργανισμού, η ακεραιότητα, η δημιουργική επίλυση προβλημάτων, η αυτογνωσία, η στρατηγική σκέψη και σχεδιασμός, η έμπνευση, η συνεργασία και ομαδική εργασία, ο αυτοέλεγχος, η διαχείριση προσωπικού χρόνου και άγχους, η αυτοπεποίθηση, το πάθος, η αξιοπιστία και η ενσυναίσθηση. Οι ηγέτες πιστεύουν ότι η συναισθηματική νοημοσύνη έχει θετική επίδραση στην ηγεσία. Συχνά βιώνουν άγχος, απογοήτευση, χαρά και ικανοποίηση και διαθέτουν μεθόδους διαχείρισης των συναισθημάτων τους. Τέλος, η πλειοψηφία των ηγετών έχει έρθει σε επαφή με άτομα από διαφορετικές κουλτούρες είτε μέσω πολυπολιτισμικών ομάδων είτε μέσω ταξιδιών. Όλοι συμφωνούν ότι η αλληλεπίδραση μεταξύ ανθρώπων από διαφορετικές κουλτούρες επιδρά θετικά στον ηγέτη και τον οργανισμό.