«Ρομαντικοί, προκλητικοί και οργισμένοι»: αποκρίσεις του αναρχικού και αντιεξουσιαστικού χώρου στη δολοφονία του Μιχάλη Καλτεζά

Στις 17 Νοεμβρίου του 1985, μετά την ολοκλήρωση της πορείας για την επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου ο αστυνομικός Μελίστας δολοφονεί μέσα στα Εξάρχεια τον δεκαπεντάχρονο Μιχάλη Καλτεζά. Η εικόνα του νεκρού σώματος αποτυπώνεται στα πρωτοσέλιδα του Τύπου της εποχής κι έρχεται να στοιχειώσει την ελληνική κοινωνία και να αναταράξει τις δημοκρατικές βεβαιότητες. Ο ανταγωνιστικός πολιτικός χώρος και ειδικότερα τα αναρχικά και αντιεξουσιαστικά μορφώματα στα οποίο εστιάζει η παρούσα εργασία, αντιδρούν άμεσα μέσα από μια σειρά συγκρουσιακών πρακτικών. Τα νέα συλλογικά πολιτικά υποκείμενα αναλαμβάνουν την ευθύνη ενός επιμνημόσυνου αγώνα για τον Καλτεζά και με τον Καλτεζά. Επιτελούν το αγωνιστικό πένθος γύρω από το οποίο διαρθρώνονται οι πρακτικές, ο πολιτικός λόγος, καθώς και οι πολιτισμικές αντανακλάσεις αυτών στην αναδυόμενη αντικουλτούρα. Τοποθετώντας το εθνογραφικό παράδειγμα μέσα στο ιστορικό συγκείμενο της δεκαετίας του ’80 και των ποικίλων μετατοπίσεων που έφερε η διακυβέρνηση του ΠΑ.ΣΟ.Κ στο κοινωνικό και πολιτικό πεδίο, η μελέτη αυτή συζητά ζητήματα αγωνιστικής μνήμης, συλλογικού πένθους, βίας και συλλογικού συν-αισθήματος. Μέσα από τη μελέτη ενός αντι-αρχείου (πολιτικών φυλλαδίων, εφημερίδων και περιοδικών του αναρχικού, αντιεξουσιαστικού και αριστερίστικου χώρου) που συλλέχθηκε για τις ανάγκες αυτής της εργασίας και συνεντεύξεις με ανθρώπους που ήταν μέτοχοι στα γεγονότα εκείνων των ημερών, αποπειρώμαι να ανιχνεύσω πτυχές της πολιτικής συντροφικότητας και της αντίστασης, τις νέες μορφές δημόσιας κουλτούρας και πολιτικής που εμφανίζονται ως αποκρίσεις στην κρατική δολοφονία.\r\nΓια την προσέγγιση των ερευνητικών ερωτημάτων, αξιοποιούνται πτυχές της κριτικής θεωρίας για το πένθος, όπως έχουν διατυπωθεί από τον Derrida, την Butler, την Αθανασίου και άλλες/άλλους μελετήτριες/μελετητές. Η αναλυτική των φαντασμάτων με το τρόπο που αρθρώνεται από τον Derrida στα Φαντάσματα του Μαρξ και στις ποικίλες επεξεργασίες που ακολούθησαν στο έργο μετέπειτα στοχαστριών/στοχαστών, συνδιαλέγεται με ανθρωπολογικές και κοινωνιολογικές προσεγγίσεις (Taussig,Gordon, Harrison, κ.α.) προκειμένου να ανιχνευτεί η επιδραστικότητα του νεκρού στην πολιτική συγκρότηση των υποκειμένων. Ακόμα επιστρατεύεται, το έργο ανθρωπολόγων και πολιτικών στοχαστών όπως η Arendt, o Fanon, ο Labica, ο Αgamben, η Nordrstrom, μεταξύ άλλων, για τη μελέτη και εκκέντρωση των εννοιών της βίας και αντι-βίας. Τέλος, αντλούνται αναλυτικά εργαλεία από το ευρύ φάσμα των θεωριών του συν-αισθήματος (affect theory), όπως για παράδειγμα στο έργο της Ahmed και του Muñoz, προκειμένου να μελετηθεί το συν-αίσθημα της οργής ως πολιτική έκφρασης στο πλαίσιο των ποικίλων δράσεων του αναρχικού/ αντιεξουσιαστικού χώρου εντός του ιστορικού συμφραζόμενου που εξετάζεται εδώ.\r\nΗ μελέτη του ιστορικού παραδείγματος με την θεωρητική σκευή και τη μεθοδολογία που προσφέρει η ανθρωπολογική επιστημολογία φιλοδοξεί να συνεισφέρει σε ένα συλλογικό προβληματισμό για τις έννοιες της πολιτικής οργής, της αντι-βίας και της πολιτικοποίησης του θανάτου. Κλείνοντας η παρούσα εργασία επιθυμεί, αντί συμπερασμάτων, να δώσει τη σκυτάλη σε νέα ερωτήματα σχετικά με το διανοητό στο πεδίο της αντίστασης, εντός μιας ιστορικής συνθήκης όπου κάθε επαναστατική προοπτική φαντάζει αδιανόητη και κάθε εξεγερτική πρακτική μάταιη.