Απόπειρες "κατασκευής" της συλλογικής δράσης μέσω του έντυπου λόγου: το παράδειγμα του Δεκέμβρη του 2008 μέσα από τις εφημερίδες "Ελευθεροτυπία" και "Η Καθημερινή"

Ο Δεκέμβρης του 2008 αποτέλεσε μια μη ομαλή κοινωνιοπολιτική περίοδο που κατάφερε σε σύντομο χρονικό διάστημα να αναπλαισιώσει χρόνια παγιωμένες αντιλήψεις, συγκροτώντας κι ένα δημόσιο χώρο -αλλεπάλληλων λεκτικών ανταλλαγών- πλήρως καθορισμένο από τις τότε ισχύουσες, μη κανονικές κοινωνιοπολιτικές συνθήκες. Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η μελέτη του λόγου των εφημερίδων Ελευθεροτυπία και Η Καθημερινή, όπως αυτός συγκροτείται μέσω των σημειωτικών επιλογών στα πρωτοσέλιδά τους, την περίοδο 8-22/12/2008. Η επιλογή των εφημερίδων γίνεται με κριτήριο ότι αποτελούν πανελλαδικής εμβέλειας, υψηλής, καθημερινής κυκλοφορίας, ποιοτικές εφημερίδες, έχουν όμως διαφορετικό ιδεολογικό προσανατολισμό. Η διαμεσολάβηση ενός γεγονότος από τα μέσα επικοινωνίας δημιουργεί μια νέα διάσταση του γεγονότος, μια νέα σχέση επικοινωνίας και κοινωνικότητας. Μέσω του λόγου τους, οι εφημερίδες επιχειρούν την ‘κατασκευή’ της πραγματικότητας των ημερών, ανάλογα με τις ιδεολογικοπολιτικές προκείμενές τους και τις σχέσεις εξουσίας στις οποίες εμπλέκονται στα πλαίσια του δημόσιου χώρου. Στόχος μας, μέσω της συγκρότησης ενός κριτικού, θεωρητικού, μεθοδολογικού και αναλυτικού πλαισίου που εστιάζει, με διεπιστημονικό τρόπο, στη μελέτη του έντυπου λόγου, να αναδειχθεί: α) η απόπειρα των δύο εφημερίδων να “κατασκευάσουν” την πραγματικότητα του Δεκέμβρη του 2008, μέσω της λεκτικής εκφοράς τους, β) η απόπειρά τους να νομιμοποιήσουν, κατά αυτόν τον τρόπο την ιδεολογικοπολιτική κατεύθυνση υπό την οποία εκφέρουν λόγο και γ) η απόπειρά τους να διαμορφώσουν μέσω των δύο παραπάνω, νέους κοινωνικούς συσχετισμούς και (δι’ αυτών), να αποκλείσουν την αντίπαλη λεκτική τοποθέτηση στο πλαίσιο των σχέσεων εξουσίας που αναπτύσσονται μέσω της δράσης του ενός Μέσου πάνω στο άλλο και να επιτύχουν την ηγεμονία της αντίληψής τους –αλλά και των συμφερόντων που εκπροσωπούν- στον ευρύτερο δημόσιο χώρο και στην πολιτική αντιπαράθεση που διεξάγεται στο πλαίσιό του.