Η μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία μετά το Brexit: πλαίσιο, προγράμματα, προοπτικές

Η παρούσα εργασία προσπαθεί να αναλύσει τη σχέση/σύνδεση της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας - Permanent Structured Cooperation (ΜΔΣ - PESCO) με τη Μεγάλη Βρετανία, υπό το πρίσμα της εξόδου (Brexit) της δεύτερης από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Η μέθοδος που ακολουθείται, ώστε να εξαχθούν τα απαραίτητα συμπεράσματα για την απάντηση των ερωτημάτων του θέματος, έχει τρία σκέλη.Ιστορική αναδρομή, περιγραφή της Παγκόσμιας Στρατηγικής της ΕΕ (European Union Global Strategy), όπως αυτή περιγράφεται στο κείμενο που υπογράφει η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, περιγραφή της ΜΔΣ, των στόχων της, καθώς επίσης και των μηχανισμών που την «πλαισιώνουν». Σε αυτό το πλαίσιο, γίνεται συνοπτική αναφορά στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας - European Defence Fund (ΕΤΑ - EDF), στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας - European Defence Agency (ΕΟΑ - EDA) και στη Συντονισμένη Ετήσια Ανασκόπηση Άμυνας - Coordinated Annual Review on Defence (CARD).Κατόπιν κρίνεται σκόπιμη η εξέταση της Βρετανικής αποχώρησης από την Ευρώπη των 28. Η εξέταση πραγματοποιείται μέσω δυο διαφορετικών κλάδων: Της εξωτερικής πολιτικής και των αμυντικών δυνατοτήτων. Ειδικότερα, στο πρώτο μέρος αναλύεται η εξωτερική πολιτική που άσκησε η Βρετανία από το 2001 έως το 2016 σε θέματα ασφαλείας που απασχολούσαν την ΕΕ. Η αρχή τοποθετείται στην πρώτη μεγάλη διάσταση απόψεων που παρουσιάστηκε μεταξύ των κρατών της ΕΕ και αφορά την εισβολή στο Ιράκ με την κατηγορία κατοχής χημικών όπλων από το καθεστώς του Σαντάμ και καλύπτει επιγραμματικά το φάσμα θεμάτων ασφαλείας όπως η Αραβική Άνοιξη, Συριακή Κρίση, σχέσεις ΕΕ - Τουρκίας, Τρομοκρατία, Μετανάστευση κ.α. Στο δεύτερο μέρος της εξέτασης γίνεται αποτίμηση των αμυντικών ικανοτήτων (τι κάνει ως μέλος) και δυνατοτήτων (τι θα μπορούσε να κάνει ως μέλος) που θα στερηθεί η ΕΕ από την αποχώρηση της Βρετανίας και αν δημιουργείται κενό ασφαλείας στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.Στο τελευταίο σκέλος της εργασίας γίνεται αναφορά στην αποτίμηση της βρετανικής πολιτικής εντός της ΕΕ σε συνδυασμό με τη φιλοατλαντική της προσέγγιση και στο κατά πόσο η απουσία της ενισχύσει/επιβάλει τον/στον γαλλογερμανικό άξονα να αναλάβει περισσότερες πρωτοβουλίες. Συναφώς, εξετάζεται αν τα προγράμματα της ΜΔΣ, που έχουν εγκριθεί από το Συμβούλιο της Ευρώπης, δύνανται να καλύψουν επαρκώς το κενό των δυνατοτήτων που θα αφήσει η βρετανική αποχώρηση από την ΕΕ. Κρίσιμος παράγοντας για την κατανόηση της ΜΔΣ είναι η στρατηγική αυτονομία της ΕΕ και η επένδυση στην έρευνα και ανάπτυξη αμυντικών δυνατοτήτων.Επιπλέον, πραγματοποιείται η σύνθεση των δεδομένων που αναφέρθηκαν προηγουμένως ώστε να παραχθούν τα ανάλογα συμπεράσματα. Εν προκειμένω, συνοπτικά αναφέρονται ως τα πιο σημαίνοντα η, κατά περίπτωση, συμμετοχή της Βρετανίας, ως τρίτη χώρα, με μία ειδική και μοναδική σχέση συνεργασίας στο πλαίσιο της PESCO, η οποία θα κινήσει και το ενδιαφέρον της Τουρκίας, με την τελευταία να το εκμεταλλεύεται για λόγους εξωτερικής πολιτικής και η σχέση PESCO και Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία είναι δυναμική διότι, υπό το πρίσμα της αναβάθμισης της ΕΕ σε «Δύναμη» με στρατηγική αυτονομία, απαντά στο ερώτημα εάν η πρώτη θα δύναται να καλύψει το κενό δυνατοτήτων που θα δημιουργήσει η δεύτερη με την αποχώρησή της από την ΕΕ, καταδεικνύοντας έτσι και στο κατά πόσο η εν λόγω σχέση θα έχει στο μέλλον συμπληρωματικό ή ανταγωνιστικό χαρακτήρα.