Η δυνητική μαθησιακή κοινότητα : κοινωνιο-ψυχολογικές, παιδαγωγικές και τεχνολογικές παράμετροι

Αντικείμενο της παρούσας διατριβής αποτελεί η παιδαγωγική μελέτη της αξιοποίησης των δυνητικών κοινοτήτων στην τυπική εκπαιδευτική διαδικασία. Για τη μελέτη του φαινομένου επιλέχθηκε η κοινότητα των συντακτών της διαδικτυακής εγκυκλοπαίδειας Wikipedia. Οι κοινότητες, μέσω της κουλτούρας που αναπτύσσουν, αποτελούν οργανισμούς μάθησης τόσο για τις ίδιες ως συλλογικότητες, όσο και για τα μέλη τους. Στην περίπτωση της αξιοποίησης μιας κοινότητας στην εκπαίδευση, τα παλαιότερα μέλη της κοινότητας αλληλεπιδρούν άμεσα με τους μαθητές και τους καθηγητές τους. Μέσω αυτής της συνθήκης, δημιουργούνται ζώνες επικείμενης ανάπτυξης: αυτό που σήμερα μπορούν να κάνουν η μαθητές με τη συνδρομή της κοινότητας, αύριο θα μπορούν να κάνουν μόνοι τους. Η ερευνητική μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε στη συγκεκριμένη διατριβή είναι ένας συνδυασμός θεμελιωμένης θεωρίας και ανάλυσης δικτύων. Η θεμελιωμένη θεωρία χρησιμοποιήθηκε στα πρώτα στάδια της ανάλυσης των εμπειρικών δεδομένων, κατά τις φάσεις της ανοικτής κωδικοποίησης και των συνεχών συγκρίσεων, προκειμένου να αναδυθούν οι πρώτες αφαιρετικές κατηγορίες από τα εμπειρικά δεδομένα και να πραγματοποιηθεί η εννοιολογική τους διασύνδεση. Προϊόν αυτής της διαδικασίας ήταν το εννοιολογικό δίκτυο της έρευνας, ένα δίκτυο διασυνδεδεμένων κατηγοριών για το υπό μελέτη φαινόμενο. Στη συνέχεια, για να εντοπιστούν οι βασικοί πυλώνες και να διατυπωθεί μια θεωρία που να ερμηνεύει το φαινόμενο, χρησιμοποιήθηκαν οι τεχνικές της ανάλυσης δικτύων, αντί των κλασικών φάσεων της αξονικής και επιλεκτικής κωδικοποίησης, που χρησιμοποιούνται στις πιο παραδοσιακές προσεγγίσεις της θεμελιωμένης θεωρίας. Μέσω της εφαρμογής αλγόριθμων απεικόνισης δικτύου και ανίχνευσης κοινοτήτων εννοιών, εντοπίστηκαν οι βασικές εννοιολογικές συνιστώσες του φαινομένου και οι μεταξύ τους διασυνδέσεις.