O πόλεμος Ρωσίας-Γεωργίας (2008): πολιτική και στρατηγική ανάλυση

Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία αποσκοπεί στην μελέτη καταγραφή και ανάλυση των αιτίων και συνθηκών που οδήγησαν στη κρίση και σύγκρουση του 2008 μεταξύ Ρωσίας και Γεωργίας. Η μέθοδος που εφαρμόστηκε, αναλύει τα βασικότερα χαρακτηριστικά της ευρύτερης περιοχής του Καυκάσου, ως αδιαίρετο γεωπολιτικό σύστημα, τη θέση της Γεωργίας μέσα σε αυτό το σύστημα, τους πολιτικούς και στρατηγικούς στόχους των αντιπάλων στον πόλεμο των πέντε ημερών, το χρονικό της σύγκρουσης, την κατάσταση που διαμορφώνεται σε Αμπχαζία και Νότια Οσετία, και το μέλλον των σχέσεων Ρωσίας και Γεωργίας. Η Ευρασία είναι η κεντρική αρένα του διεθνούς ανταγωνισμού ισχύος, με την Ρωσία και τις ΗΠΑ να επιδιώκουν να την θέσουν υπό τον έλεγχό τους. Ο Καύκασος παραμένει μέχρι και σήμερα μια πολυεθνική περιοχή, που εξακολουθεί να προσελκύει το γεωπολιτικό ενδιαφέρον των μεγάλων δυνάμεων και να γίνεται πεδίο συγκρούσεων τόσο σε στρατιωτικό όσο και σε διπλωματικό επίπεδο. Η Ρωσία προσπαθεί να επιβάλει την κυριαρχία της σε περιοχές ζωτικού ενδιαφέροντος, όπως ο Καύκασος και η Μαύρη Θάλασσα, επιδιώκοντας τον περιορισμό της παρέμβασης της Δύσης στις περιοχές αυτές. Ο πόλεμος των πέντε ημερών ξεκίνησε στις 08 Αυγούστου 2008, όταν Γεωργιανά στρατεύματα εισέβαλαν στο έδαφος της Ν. Οσετίας. Η αντίδραση της Ρωσίας που είχε από καιρό προετοιμαστεί κατάλληλα, ήταν άμεση. Αφού η Γεωργία επέλεξε μια φιλοδυτική κυβέρνηση, η Ρωσία παρέμβηκε στρατιωτικά - φαινομενικά για να προστατεύσει τους εθνοτικούς Ρωσικούς πληθυσμούς στις γεωργιανές επαρχίες της Νότιας Οσετίας και της Αμπχαζίας. Η ρωσική παρέμβαση στη Γεωργία ήταν γρήγορη, αποφασιστική και σύντομη, αποκρούοντας και καταστρέφοντας τις Γεωργιανές δυνάμεις και βάσεις τους και σταματώντας μόλις 45 χλμ. έξω από την Τιφλίδα. Η Ρωσία με την επέμβαση της, υπονόμευσε την εδαφική ακεραιότητα της Γεωργίας, απέτρεψε την ένταξης της Γεωργίας στο ΝΑΤΟ, και προστάτεψε τη σφαίρα επιρροής της και τον έλεγχο του Καυκάσου και των ενεργειακών πόρων του. Επίσης κατέστησε σαφές ότι είναι πρόθυμη να χρησιμοποιήσει τη δύναμη για να εμβαθύνει και να προωθήσει τα συμφέροντά της, ενώ οι δυτικές δυνάμεις δεν είναι. Η ρωσική εισβολή στη Γεωργία δημιούργησε νέες στρατηγικές πραγματικότητες και αποτέλεσε το αποκορύφωμα της εντυπωσιακής επιστροφής της Ρωσίας στις υποθέσεις της Ανατολικής Ευρώπης και της Κεντρικής Ευρασίας που συνέβησαν λόγω των υψηλών τιμών της ενέργειας, της αδύναμης αμερικανικής στρατηγικής θέσης, της ευρωπαϊκής διαίρεσης και της αβεβαιότητας στις στρατηγικές της Τουρκίας. Όπως καταδεικνύει η σύγκρουση Ρωσίας - Γεωργίας, η στρατιωτική δύναμη έγινε και πάλι ένας σημαντικός παράγοντας της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής. Ωστόσο, οι οικονομικές διατάξεις και τα ενεργειακά κίνητρα παραμένουν τα κύρια εργαλεία που χρησιμοποιεί η Ρωσία για την προώθηση των εξωτερικών της συμφερόντων στο εξωτερικό. Η Ρωσική επέμβαση στη Γεωργία τον Αύγουστο του 2008 δεν υπήρξε στην πραγματικότητα δράση, αλλά μάλλον καθυστερημένη αντίδραση σε μια σειρά επιτυχημένες, ειρηνικές, ήπιες, πλην όμως επιθετικές πολιτικές των ΗΠΑ, της Τουρκίας και της Ε.Ε στην περιοχή των Βαλκανίων, της Μέσης Ανατολής και του Καυκάσου. Η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά την πολιτική τους απάντηση σε τέτοια σενάρια.