Η κλιματική αλλαγή στην αγορά ακινήτων: σχεδιασμός και διακυβέρνηση της πράσινης υποδομής: μελέτη περίπτωσης στο δυτικό Πειραιά

Ενώ γίνεται ολοένα και πιο αποδεκτή η ανάγκη για δράση για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής και της περιβαλλοντικής υποβάθμισης στα αστικά κέντρα, δεν υπάρχει σύγκλιση ως προς ποια κατεύθυνση θα πρέπει να κινηθούν οι σχετικές δράσεις. Αφετηριακό σημείο αυτής της εργασία είναι η αντίληψη ότι χρειάζεται νέα θεώρηση και εργαλεία για τη διαχείριση του σύνθετου ζητήματος της αστικής ανάπτυξης, επικεντρωμένη περισσότερο στην ενίσχυση της αστικής ανθεκτικότητας και λιγότερο στην ανάσχεση του κλιματικού φαινομένου που στην ολότητά του πρόκειται για μια αέναη φυσική διαδικασία. Το «κλειδί» είναι η αναγνώριση της ικανότητας του φυσικού περιβάλλοντος να εκτελεί μια μεγάλη δέσμη λειτουργιών που είναι ιδιαίτερα ωφέλιμες για τα ανθρωπογενή συστήματα (οικοσυστημικές υπηρεσίες). Η Πράσινη Υποδομή (Green Infrastructrure-GI) ως η εδαφική έκφραση του «σκέπτεσθαι» με βάση το οικοσύστημα (ecosystem thinking) , θεωρείται από μια κρίσιμη μερίδα των ερευνητών ότι συμβάλλει αποφασιστικά στην αστική ανθεκτικότητα και βιωσιμότητα. Ωστόσο η διαθέσιμη βιβλιογραφία είναι ακόμα περιορισμένη για τα σημαντικά οικονομικά και οικολογικά οφέλη της ΠΥ και για το πως εισέρχεται ως αντίληψη στο θεσμικό σύστημα χωρικού σχεδιασμού. Η εργασία ερευνά και μία ακόμα πτυχή που μάλλον παραγνωρίζεται πλην όμως είναι κρίσιμη για την επιτυχία των σχεδίων την για ανάπτυξη ΠΥ: είναι η διακυβέρνηση της. Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι πως απαιτείται «αλλαγή παραδείγματος», από τις συμβατικές top-to-bottom δημόσιες πολιτικές του συγκεντρωτικού μοντέλου διοίκησης, σε ένα αποκεντρωμένο διοικητικό σύστημα που βασίζεται στην τοπική γνώση και εμπειρία, την ενεργή κοινωνική συμμετοχή και τον πλουραλισμό, στα πλαίσια της σκέψης περί ανθεκτικότητας ( resilience thinking ). Oι τοπικές κοινωνίες συνήθως αντιδρούν θετικά όταν αναγνωρίζονται τα ενδιαφέροντα και οι ανησυχίες τους. Η διαφάνεια σε κάθε βήμα του σχεδιασμού και της υλοποίησης είναι σημαντικός παράγοντας για τη νομιμοποίηση της διαδικασίας και την ενθάρρυνση της συμμετοχής. Το μείγμα της πράσινης διακυβέρνησης προφανώς εξαρτάται από την κλίμακα εφαρμογής, τα στοιχεία της, τον τόπο και το εκάστοτε κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον. Σε αυτό το πλαίσιο στην εργασία αυτή ερευνάται α/ η συμβατότητα της Πράσινης Υποδομής με το εγχώριο σύστημα χωρικού σχεδιασμού. β/ επιλέγεται ως μελέτη περίπτωσης η χωρική εφαρμογή της GI στην περιοχή της Δραπετσώνας-Κερατσινίου στην κλίμακα του δήμου. Προτείνεται η διασύνδεση των παράκτιων πρώην βιομηχανικών εκτάσεων (brownfiels) προς μια πολυλειτουργική ζώνη ΠΥ που θα αποκαθιστά την επαφή της πόλης με το παράκτιο μέτωπο και το όρος Αιγάλεω για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της περιοχής, τη βελτίωση των χρήσεων γης και τη βέλτιστη αξιοποίηση των φυσικών πόρων.