Ευρωπαϊκή Ένωση και αερομεταφορές : το παράδειγμα του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού

Ο ‘Ενιαίος Ευρωπαϊκός Ουρανός’ ως συστημική πολιτική αποτελεί εξωτερική έκφραση μίας διαδικασίας συνολικού μετασχηματισμού των ευρωπαϊκών αερομεταφορών προς την παγκοσμιοποίηση. Τα πρώτα ψήγματα της πολιτικής αυτής ανιχνεύονται στα πλαίσια της Συνδιάσκεψης των Κρατών το 1944 που κατέληξε στην υπογραφή της Διεθνούς Σύμβασης Πολιτικής Αεροπορίας (Σικάγο). Δημιουργήθηκε έτσι το πρώτο παγκόσμιο διεθνές θεσμικό πλαίσιο αεροπορικής οργάνωσης, αυτό του ICAO, στο οποίο τα Συμβαλλόμενα Κράτη παραχώρησαν μέρος της μέχρι τότε απόλυτης και αποκλειστικής ρυθμιστικής επιχειρηματικής και επιχειρησιακής τους αρμοδιότητας σε θέματα πολιτικής αεροπορίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση –τότε ΕΟΚ- εντάσσει τις αερομεταφορές στους τομείς της Κοινής Πολιτικής, με την υποσχετική καθορισμού μίας επερχόμενης στενής συνεργασίας των αερομεταφορών της τεχνολογίας της οικονομίας και της κοινωνίας που χρησιμοποιεί τα πτητικά μέσα για εναρμόνιση, άμεσα συναρτώμενης με την πορεία της ενιαίας αγοράς. Αρχικά η σχέση Ευρωπαϊκής Ένωσης και ICAO, δεν ήταν ευδιάκριτη, και θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ανταγωνιστική. Με την εναρμόνιση των διαδικασιών λειτουργίας των ευρωπαϊκών αερομεταφορών και την ‘ανάθεση’ στην τεχνολογία βασικών ανθρώπινων ρόλων, αρχίζει να διαφαίνεται το κοινό τους ζητούμενο, η παγκοσμιοποίηση των ‘Ουρανών’. Ο Ενιαίος Ευρωπαϊκός Ουρανός, εξελίσσεται ακόμα και σήμερα. Στόχος είναι να δημιουργηθεί στις αερομεταφορές ένα πλήρως ψηφιοποιημένο περιβάλλον λειτουργίας στο οποίο κυριαρχεί η πληροφορική με τα εργαλεία της. Στο νέο περιβάλλον μειώνεται ο ανθρώπινος παράγοντας, ως δημιουργική συνιστώσα, και , με την παραδοσιακή έννοια της, η ‘εθνική κυριαρχία’ . Οι συνέπειες της υλοποίησης ενός τέτοιου σχεδιασμού στον εργασιακό τομέα, των αερομεταφορών, για τα έσοδα και για το κύρος κάποιων κρατών φαίνεται ότι δεν θα είναι ευχάριστες. Η νέα πραγματικότητα δεν φαίνεται να προβλέπει εναλλακτικό σενάριο για την περίπτωση συστημικής αποτυχίας ή και δυσλειτουργίας. Άπαξ και αναπτυχθεί σε πλήρη λειτουργία ο Ψηφιακός Ευρωπαϊκός Ουρανός, λόγω κατάργησης αλλά και δραματικής αλλαγής ρόλων και συστημικών σχέσεων. ενδεχομένως για κάποιους δεν φαίνεται να υπάρχει επιστροφή Το πολιτικό δίλημμα για το τι πολιτική πρακτική πρέπει να υιοθετηθεί είναι οξύτατο και ουσιαστικό για τα ‘μικρά’ κράτη. Αυτά μέσα στην ήδη διαμορφούμενη παγκόσμια ‘νέα τάξη πραγμάτων’ υποχρεούνται να θέτουν την ενεργοποίηση της εθνικής τους ασφάλειας και άμυνας, υπό την ‘ανοχή’ μίας παγκοσμιοποιημένης αγοράς που διέπεται μόνον από ανταγωνιστικούς όρους λειτουργίας.