Το τεκμήριο της αθωότητας κατά την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται, κυρίως, στο τεκμήριο αθωότητας, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, της νομολογίας του Δικαστηρίου του Στρασβούργου και του Ευρωπαϊκού Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Το τεκμήριο αθωότητας, όπως αυτό κατοχυρώνεται στο άρθρο 6 § 2 της ΕΣΔΑ και στο άρθρο 48 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, αποτελεί μια ειδικότερη έκφανση της αρχής της δίκαιης δίκης. Στην πραγματικότητα, αποτελεί ένα νομικό εργαλείο υπέρ του κατηγορουμένου. Σύμφωνα με το τεκμήριο αθωότητας ο κατηγορούμενος δεν φέρει το βάρος αποδείξεως. Εν αντιθέσει, η αρμόδια δικαστική αρχή είναι εκείνη που καλείται να αποδείξει την ενοχή του κατηγορουμένου, πέραν πάσας αμφιβολίας.Στο πρώτο κεφάλαιο αναπτύσσεται η προβληματική γύρω από τις παραδοσιακές και σύγχρονες προσβολές που δέχεται το τεκμήριο αθωότητας. Ειδικότερα, αναλύονται τα μέτρα δικονομικού καταναγκασμού και τα επιμέρους ζητήματα που εγείρονται καθόλη τη διάρκεια της ποινικής διαδικασίας. Επιπροσθέτως, στο εν λόγω κεφάλαιο εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο τα Μ.Μ.Ε. και τα κρατικά όργανα δύνανται να επηρεάσουν την δικαστική κρίση και την κοινή γνώμη, σχετικά με την ενοχή του κατηγορουμένου. Στο δεύτερο κεφάλαιο της εργασίας, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο το τεκμήριο αθωότητας κατοχυρώνεται, τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όσο και σε διεθνή και εθνικά κείμενα και διατάξεις. Επιπλέον, όπως προαναφέρθηκε, το τεκμήριο αθωότητας αποτελεί ειδικότερη έκφανση της αρχής της δίκαιης δίκης. Ως εκ τούτου, στο κεφάλαιο αυτό, προκειμένου να σχηματισθεί μια πληρέστερη εικόνα περί του συγκεκριμένου ζητήματος, περιγράφονται οι προϋποθέσεις της αρχής της δίκαιης δίκης. Το δεύτερο κεφάλαιο ολοκληρώνεται με την ανάπτυξη του ζητήματος της σχέσης μεταξύ τεκμηρίου αθωότητας και δικαιώματος μη αυτοενοχοποίησης. Στο τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας εξετάζεται το ζήτημα της χρονικής διάρκειας του τεκμηρίου αθωότητας, το οποίο παύει να ισχύει από τη στιγμή που αποδεικνύεται η ενοχή του κατηγορουμένου. Ενδιαφέρον παρουσιάζεται, αναφορικά με το σημείο, μέχρι το οποίο το τεκμήριο παραμένει ενεργό. Εν κατακλείδι, η αναγνώριση του τεκμηρίου αθωότητας, υπέρ του κατηγορουμένου, επιφέρει μια σειρά από δικονομικές και ουσιαστικές συνέπειες, οι οποίες αναπτύσσονται στο τελευταίο κεφάλαιο της παρούσας εργασίας.