Απρόοπτη μεταβολή των συνθηκών και αναπροσαρμογή των εμπορικών μισθωτικών συμβάσεων

Η σημερινή δεινή οικονομική κατάσταση οδηγεί πολυάριθμες συμβάσεις σε κρίση και γεννά την ανάγκη αναπροσαρμογής ή λύση τους. Η κατάσταση αυτή αποτελεί για το δίκαιο των συμβάσεων μια σημαντική πρόκληση, διότι θέτει σε δοκιμασία την αρχή pacta sunt servanda. Η παρούσα εργασία, λοιπόν, σκοπό έχει την εξέταση, προσέγγιση και προβολή του ζητήματος της απρόοπτης μεταβολής των συνθηκών και αναπροσαρμογής των εμπορικών μισθωτικών συμβάσεων. Η θεματική της στρέφεται στη σημερινή οικονομική πραγματικότητα, η οποία οδηγεί στην ανάγκη αναθεωρήσεων των συμβατικών δεσμεύσεων, που δόθηκαν υπό οικονομικά δεδομένα εντελώς διαφορετικά. Η νομολογία στηρίζει την αναπροσαρμογή των συμβάσεων λόγω αλλαγής των συνθηκών στην ΑΚ 288 και στην ΑΚ 388. Ήδη μάλιστα στο χώρο των εμπορικών μισθωτικών συμβάσεων τα δικαστήρια έχουν εκδώσει σειρά αποφάσεων, που εν όψει των νέων οικονομικών συνθηκών επιβάλλουν τη μείωση του καταβαλλόμενου μισθώματος. Στο πλαίσιο λοιπόν αυτό εξετάζεται η λειτουργία που μπορούν να επιτελέσουν τα άρθρα 388 και 288 ΑΚ στην αναπροσαρμογή του μισθώματος και κυρίως σε περιόδους βαθειών οικονομικών κρίσεων, όπως η τρέχουσα, η οποία ξεκίνησε περί τα τέλη του Απριλίου του 2010, όπου και περάσαμε στην εποχή του Μνημονίου. Η όλη εργασία χωρίζεται σε πέντε κεφάλαια: στο πρώτο κεφάλαιο, γίνεται μια αναφορά στην αρχή της ελευθερίας των συμφωνηθέντων, η οποία είναι μία από τις θεμελιώδεις αρχές του ενοχικού δικαίου και στο δόγμα pacta sunt servanda, που θεωρείται αναντίρρητα ότι προάγει την ασφάλεια των συναλλαγών και απορρέει από την αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων. Στο δεύτερο και τρίτο κεφάλαιο, αντίστοιχα, αναλύονται οι δύο διατάξεις ΑΚ 388 και ΑΚ 288 και οι προϋποθέσεις εφαρμογή τους. Επιπλέον γίνεται αναφορά στο τρόπο λειτουργίας κάθε διάταξης στην αναπροσαρμογή των εμπορικών μισθώσεων και ειδικότερα η εφαρμογή τους από τη νομολογία, ώστε να αντιληφθούμε πώς αντιμετωπίζεται η απρόοπτη μεταβολή των συνθηκών στις συμβάσεις με τις διατάξεις αυτές και σε ποιές περιπτώσεις είναι επιτρεπτή η εφαρμογή τους. Εν συνεχεία στο τέταρτο κεφάλαιο ακολουθεί συσχέτιση των δύο άρθρων αναφορικά με την αναπροσαρμογή του μισθώματος, οι ομοιότητες και οι διαφορές τους, και ποιές είναι οι απόψεις που έχουν διατυπωθεί από τη θεωρία και τη νομολογία για τη λειτουργία τους στις εμπορικές μισθωτικές συμβάσεις. Τέλος στο πέμπτο κεφάλαιο αναλύεται η επίδραση της τρέχουσας οικονομικής κρίσης στις μισθωτικές συμβάσεις. Αποτελεί η σημερινή οικονομική πραγματικότητα έκτακτο και απρόβλεπτο γεγονός, το οποίο οδηγεί στην αναπροσαρμογή των μισθώσεων; Γι’ αυτό το ζήτημα έχουν διατυπωθεί διαφορετικές απόψεις οι οποίες αναλύονται στο κεφάλαιο αυτό. Το θέμα της παρούσης εργασίας είναι αναμφίβολα τεράστιο με πληθώρα αρθρογραφία και βιβλιογραφία. Πηγές μελέτης της παρούσης έρευνας, πέρα από τη βιβλιογραφία που υπάρχει για τα άρθρα 388 και 288 ΑΚ, υπήρξαν, μια σειρά σημαντικών άρθρων που έχουν ασχοληθεί με την εξέταση του ζητήματος της οικονομικής κρίσης και αναπροσαρμογής, λόγω αυτής, των συμβατικών παροχών και κυρίως η νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων, αφού για το θέμα αυτό έχουν εκδοθεί σωρεία αποφάσεων.