Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην απασχόληση και οι ευέλικτες μορφές εργασίας: θεσμικό πλαίσιο και εμπειρική προσέγγιση

Η παρούσα εργασία, έχει ως κύριο αντικείμενο τη μελέτη των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης στην απασχόληση,δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στις ευέλικτες μορφές εργασίας και το ρόλο που αυτές έχουν όσον αφορά την καταπολέμηση της ανεργίας και την προώθηση της απασχόλησης. Στόχος είναι η αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης της οικονομίας, σε συνάρτηση με την αγορά εργασίας. Είναι πλέον γνωστό, πως τα τελευταία χρόνια (2009-2017), η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από πολύ αυστηρά προγράμματα λιτότητας,τα οποία χαρακτηρίζονται τόσο από υπερφορολόγηση, όσο και από μεγάλη μείωση δαπανών και κυρίως κοινωνικών δαπανών. Τα επόμενα χρόνια, καλείται να παρουσιάσει πολύ υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα,γεγονός που θα λειτουργήσει ακόμη πιο ασφυκτικά στην Ελληνική Οικονομία, καθώς τα ελληνικά νοικοκυριά θα παρουσιάσουν μεγαλύτερη δυσκολία να καλύψουν τις φορολογικές και δανειακές τους υποχρεώσεις, αλλά και ακόμη μεγαλύτερη δυσκολία στην κατανάλωση.Έτσι ο τραπεζικός τομέας με τη σειρά του θα είναι πολύ δύσκολο ως και αδύνατον να επαναποκτήσει την φερεγγυότητά του. Λαμβάνοντας υπόψιν αυτό το οικονομικό περιβάλλον , στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται μια προσπάθεια για μια απλή και σύντομη παρουσίαση του ιστορικού της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης (δεδομένου ότι έχει αναλυθεί εκτενώς σε πολλά συγγράματα, εργασίες και άρθρα), η οποία πυροδότησε την παρούσα μεγάλη κρίση της ελληνικής οικονομίας, φέρνοντας στην επιφάνεια όλες τις μακροχρόνιες εσωτερικές παθογένειες της και επιδείνωσε δραματικά το βιωτικό επίπεδο των Ελλήνων πολιτών. Στη συνέχεια παρουσιάζονται ορισμοί της ευελιξίας της απασχόλησης και αναλύονται οι μορφές της. Σκοπός είναι να παρουσιαστούν αυτές οι μορφές ολοκληρωμένα αλλά και να δοθεί παράλληλα η πραγματική τους διάσταση.Για παράδειγμα, γνωρίζουμε αναμφισβήτητα, πως ένα μεγάλο ποσοστό εργαζομένων που δηλώνεται ως μερικώς απασχολούμενο, στην πραγματικότητα απασχολείται πλήρες οκτάωρο και πολλές φορές και υπερωριακά, χωρίς τις αντίστοιχες απολαβές και ασφαλιστικές εισφορές.Επίσης, παρατίθενται τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της ευελιξίας για τους εργοδότες και τους εργαζομένους Πολύτιμη κρίνεται και η παρουσίαση της πορείας του θεσμικού πλαισίου της αγοράς εργασίας σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο αλλά και του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου της Ελλάδας και γι αυτό επιλέχθηκε να παρουσιαστεί στo δεύτερο κεφάλαιο της παρούσας εργασίας. Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε το πώς μπορεί να κινηθεί και πως κινείται νομοθετικά η Ελλάδα στα εργασιακά θέματα,ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μάλιστα υπό το αυστηρό καθεστώς των μνημονίων και της διαρκούς επιτήρησης από τους Θεσμούς. Στο τρίτο κεφάλαιο, παρουσιάζονται εμπειρικά στοιχεία που αφορούν τους ρυθμούς μεταβολής του πραγματικού ΑΕΠ της Ελλάδας, της Ευρωζώνης και των χωρών μελών οικονομικής προσαρμογής(2009-2016), τις κατά κεφαλήν δαπάνες για λειτουργίες κοινωνικής προστασίας,την περιστολή των μισθολογικών δαπανών,τη μεταβολή των δημοσίων επενδύσεων και της απασχόλησης, την ποσοστιαία μεταβολή μισθωτής εργασίας, τα ποσοστά απασχόλησης και ανεργίας, εναλλακτικούς δείκτες ανεργίας στην Ελλάδα, την μακροχρόνια ανεργία, το βαθμό απασχόλησης του εργατικού δυναμικού στην Ελλάδα, ποσοστά μερικής απασχόλησης,την εξέλιξη μισθωτής εργασίας και ανέργων,την εισοδηματική ποιότητα, την εισοδηματική ανισότητα και το μέσο εισόδημα στην Ελλάδα, την εργασιακή ανασφάλεια στην Ελλάδα και στις χώρες μέλη του ΟΟΣΑ, τους δείκτες νομικής προστασίας της απασχόλησης στην Ελλάδα, τους κατώτατους μισθούς στην Ε.Ε.,την κατανομή των μισθών στο Δημόσιο και τον Ιδιωτικό τομέα,το ποσοστό πληθυσμού στο όριο της φτώχειας στην Ελλάδα ως προς την επαγγελματική κατάσταση, το ποσοστό των εργαζομένων ως προς τον τύπο της σύμβασης εργασίας και το χρόνο απασχόλησης τους, την ακούσια μερική απασχόληση στην Ελλάδα,τον αριθμό απασχολουμένων ανά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας, μέγεθος επιχείρησης, φύλο, ηλικία, ώρες εργασίας και μηνιαίες αποδοχές,προσλήψεις ανά μορφή σύμβασης, μετατροπές συμβάσεων πλήρους εργασίας σε ευέλικτες μορφές απασχόλησης. Η Εμπειρική προσέγγιση γίνεται σ΄ αυτή την έκταση, αφενός για να μπορέσει να γίνει η διασύνδεση της οικονομικής πραγματικότητας με την αγορά εργασίας και αφετέρου γιατί το θέμα της απασχόλησης και των ευέλικτων μορφών εργασίας,που τόσο πολύ έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα τα τελευταία χρόνια,είναι πολυσύνθετη . Έτσι, για να προκύψουν συμπεράσματα και προτάσεις χρειάζεται μια ευρεία προσέγγιση. Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο, θα προκύψουν συμπεράσματα από τις προηγούμενες ενότητες, καθώς και προτάσεις για τη βελτίωση της εικόνας της απασχόλησης στην Ελλάδα.Βεβαίως στα συμπεράσματα αυτά δεν θα μπορούσαν να λείπουν κάποιες προτάσεις για βελτίωση της γενικότερης οικονομικής εικόνας, καθώς αυτή παρουσιάζει μια αμφίδρομη σχέση με την αγορά εργασίας.Όμως δεν είναι δυνατόν να προταθούν λύσεις για έξοδο από την οικονομική κρίση, καθώς κάτι τέτοιο θα απαιτούσε πολύ μεγαλύτερη έκταση και έρευνα και θα είχε απόκλιση από το αντικείμενο και το σκοπό της παρούσας εργασίας.