Θεωρίες και πολιτικές για την κοινωνική ισότητα μέσω της εκπαίδευσης

Η ανά χείρας διδακτορική διατριβή πραγματεύεται το ζήτημα της κοινωνικής ισότητας μέσω της εκπαίδευσης. Mε βάση τη διεθνή βιβλιογραφία για τον ρόλο της εκπαίδευσης στην προαγωγή της κοινωνικής ισότητας, τις θεωρητικές προσεγγίσεις για την κοινωνική και εκπαιδευτική ισότητα, τα εμπειρικά ερευνητικά δεδομένα που τεκμηριώνουν την ύπαρξη κοινωνικών και εκπαιδευτικών ανισοτήτων στη σύγχρονη διεθνή και ελληνική πραγματικότητα και την πρωτογενή έρευνα που υλοποιήσαμε, καταρτίζουμε μια επιστημονική πρόταση, η οποία δύναται να αξιοποιηθεί για τον σχεδιασμό εκπαιδευτικής πολιτικής που θα ενισχύει την κοινωνική αλλά και την εκπαιδευτική ισότητα στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, ξεκινήσαμε με την κριτική παράθεση των βασικών θεωριών και των σχετικών εμπειρικών δεδομένων για την ισότητα και τη σύνδεσή της με την εκπαίδευση, εντοπίζοντας τις κυριότερες μεταβλητές (κοινωνική τάξη, κοινωνικό φύλο, εθνική ταυτότητα, αναπηρία) και τα υποκριτήριά τους για την κοινωνική και εκπαιδευτική ισότητα, τις οποίες συμπεριλάβαμε στην έρευνά μας. Κατόπιν, προχωρήσαμε στην κριτική παρουσίαση των θεωριών για την αλληλεγγύη, επιχειρώντας να διαπιστώσουμε τη σύνδεσή της με την κοινωνική και εκπαιδευτική ισότητα και θεωρώντας τη ως σχετικό παράγοντα προαγωγής τους. Η Αναλυτική Ιεραρχική Προσέγγιση ήταν η ερευνητική μέθοδος που ακολουθήσαμε και το δείγμα της έρευνάς μας αποτελούνταν από Υπουργούς ή Υφυπουργούς Παιδείας της Ελλάδος για το διάστημα 1990-2020. Επίσης, συγκροτήσαμε και ένα μικρότερο δείγμα, ως ομάδα ελέγχου, οι συμμετέχοντες του οποίου κατείχαν θέση Ειδικού Γραμματέα ή Συμβούλου στο Υπουργείο Παιδείας κατά το ανωτέρω διάστημα. Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας κατασκευάσαμε ένα ιεραρχικό μοντέλο για τις υπό εξέταση μεταβλητές, ενώ οδηγηθήκαμε και σε ορισμένα άλλα πρωτότυπα ευρήματα για την Ελλάδα. Η ιεράρχηση των μεταβλητών με βάση το μοντέλο είναι: αναπηρία, κοινωνική τάξη, εθνική ταυτότητα, κοινωνικό φύλο. Ως προς τα πρωτότυπα ευρήματα, σε αυτά περιλαμβάνεται η ανάδειξη του ρόλου της αλληλεγγύης στον σχεδιασμό πολιτικής για την προαγωγή της κοινωνικής και εκπαιδευτικής ισότητας και η σημασία του εθνικού διαλόγου και της αξιολόγησης για την εκπαίδευση και την εκπαιδευτική και κοινωνική ισότητα. Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με τη μέθοδο που εφαρμόστηκε και τη σύνθεση του δείγματος, συνιστούν την καινοτομία της διατριβής, ειδικά στο πεδίο της Κοινωνιολογίας. Στην περίπτωση μάλιστα της χώρας μας ο συνδυασμός αυτός πραγματοποιείται για πρώτη φορά. Tα ευρήματά μας συνεισφέρουν στον εμπλουτισμό της σχετικής επιστημονικής συζήτησης και στο πεδίο της πολιτικής, της κοινωνίας και της οικονομίας καθώς η αξιοποίησή τους δύναται να συμβάλει στην οικοδόμηση πολιτικής για την προαγωγή της εκπαιδευτικής και κοινωνικής ισότητας.