Ένα μουσείο για ένα χωριό: πρόταση δημιουργίας και διαχείρισης τοπικού μουσείου στην Κάτω Βασιλική Αιτωλοακαρνανίας

Δύναται ένα τοπικό μουσείο μνήμης να αποτελέσει προϊόν γόνιμης συνεργασίας ανάμεσα στον ερευνητή και στην τοπική κοινότητα; Μπορούν να επιστραφούν στην κοινότητα τα αποτελέσματα των ερευνών που διεξάγονται για αυτή σε ακαδημαϊκά πλαίσια; Βασική παραδοχή της παρούσας μελέτης είναι η σύλληψη του προτεινόμενου μουσείου ως τόπου μνήμης∙ όχι με την έννοια της απλής συλλογής και έκθεσης αντικείμενων αλλά ως ζωντανού οργανισμού, ως τόπου εγγραφής και αναπαραγωγής συλλογικής και ατομικής μνήμης, επίσημης και ανεπίσημης ιστορίας, κύριας αφήγησης και μικρών ιστοριών∙ αλλά και ως χώρου παραγωγής νέας μνήμης που ενθαρρύνει την ανακατασκευή του τοπικού παρελθόντος, τη σύνδεση της κοινότητας με το παρόν και την πορεία της στο μέλλον. Η μνήμη γίνεται, έτσι, αντιληπτή ως η κοινή περιοχή, ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο μουσείο και στην κοινότητα. Η υπό-μελέτη κοινότητα διερευνάται μέσα στο χώρο και στο χρόνο, με βασικούς άξονες τη γεωγραφική θέση και φυσιογνωμία, την ιστορία και το αρχαιολογικό ενδιαφέρον, την κοινωνική και οικονομική οργάνωση. Μέσω της μελέτης αρχαίων πηγών, περιηγητικών κειμένων, αρχείων, τοπικής και διεθνούς βιβλιογραφίας και αρθρογραφίας, καθώς και μέσω της διενέργειας επιτόπιας παρατήρησης και ενδεικτικών συνεντεύξεων προσεγγίζεται η ιδιαίτερη πολιτιστική ταυτότητα του τόπου και των ανθρώπων του. Πρωταρχικός αναδεικνύεται, εδώ, ο ρόλος των επιστημών της προφορικής ιστορίας και της χορολογίας. Αν η προφορική μαρτυρία και η μουσειακή έκθεση αποτελούν επικοινωνιακές πράξεις, αφηγήσεις που εμπεριέχουν λεκτικές αλλά και κινητικές συνιστώσες, κάθε απόπειρα ερμηνευτικής τους προσέγγισης οφείλει να είναι διεπιστημονική. Η δημιουργία του προτεινόμενου μουσείου απαιτεί την επιβεβαίωση της αναγκαιότητας που εξυπηρετεί, πρωταρχικά, σε τοπικό επίπεδο και, ακολούθως, στα πλαίσια μιας ευρύτερης πολιτιστικής πολιτικής. Η διαχείριση του μουσείου προϋποθέτει τον καθορισμό του οράματος, των στόχων και των λειτουργιών του καθώς και των μέσων για την επίτευξή τους. Με άξονα τη διαλεκτική σχέση μουσείου-τοπικής κοινωνίας, με εννοιολογικό και πρακτικό εργαλείο της έννοια της μνήμης και με βασικό προαπαιτούμενο την αναγνώριση, την καταγραφή και τη διαχείριση του τοπικού πολιτιστικού κεφαλαίου, το προτεινόμενο μουσείο δύναται να λειτουργήσει ως μοχλός ενεργοποίησης και δραστηριοποίησης της κοινότητάς του.