Η χρήση των εννοιών "δημόσια τάξη" "εθνική ασφάλεια" στο πλαίσιο της διαδικασίας ασύλου

Οι αθρόες προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές σε συνδυασμό με τις τρομοκρατικές επιθέσεις, επανέφεραν στο προσκήνιο τις έννοιες της «δημόσιας τάξης» και της «εθνικής ασφάλειας», οι οποίες καλούνται να αναμετρηθούν με θέματα εθνικής κυριαρχίας και διασφάλισης των εθνικών συμφερόντων αφενός και των ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών αφετέρου, καθώς χρησιμοποιούνται, ολοένα και περισσότερο από τη διοίκηση. Το ερώτημα που θα μας απασχολήσει είναι κατά πόσο η διοίκηση, επικαλούμενη την «δημόσια τάξη» και την «εθνική ασφάλεια», καταστρατηγεί την έννοια της ασφάλειας δικαίου και κατ’ επέκταση το Κράτος Δικαίου στο πλαίσιο της διαδικασίας ασύλου. Προς τούτο, με την παρούσα εργασία εξετάζεται η χρήση των αόριστων, δυναμικών και ιδεολογικά πολυσήμαντων αυτών εννοιών, από μέρους των διοικητικών οργάνων ως νόμιμο έρεισμα για την διοικητική κράτηση, τον αποκλεισμό, την ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας, τη μη χορήγηση ή ανάκληση των ταξιδιωτικών εγγράφων και την αδυναμία μετεγκατάστασης (relocation). Ερευνάται, δε, η συμβατότητα αφενός της ελληνικής νομοθεσίας με την ενωσιακή σε θέματα ασύλου και αφετέρου των πρακτικών και πολιτικών της διοίκησης, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, με το διεθνές προσφυγικό δίκαιο και το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τέλος, παρατίθεται η νομολογία των εθνικών δικαστηρίων και οι δικανικές κρίσεις περί των εννοιών της δημόσιας τάξης και εθνικής ασφάλειας. Η αντιμετώπιση των προσφυγικών ροών από τα ευρωπαικά κράτη, ως ζήτημα κυρίως δημόσιας τάξης και ασφάλειας αποτελεί την κύρια έκφανση της συνολικής θεώρησης του προσφυγικού και μεταναστευτικού ρεύματος, ως εν δυνάμει παράγοντα που «απειλεί» την «κανονικότητα» της ευρωπαϊκής ζωής, όπως τουλάχιστον την αντιλαμβάνονται οι ευρωπαϊκές ελίτ και τα συντηρητικά και ξενόφοβα τμήματα των ευρωπαϊκών πληθυσμών. Έτσι, τόσο τα ευρωπαικά κράτη όσο και η ίδια η ΕΕ εφαρμόζουν πολιτικές, πάση θυσία, περιορισμού των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών μέσω της ενίσχυσης φύλαξης των συνόρων τους και έτσι της διαφύλαξης της δημόσιας τάξης και της εθνικής τους ασφάλειας. Τα διοικητικά όργανα της χώρας μας επικαλούνται ευρέως τις δύο αυτές έννοιες, προκειμένου να νομιμοποιήσουν τις πράξεις τους. Η επ’ ονόματι αυτών, λήψη αδικαιολόγητων, καταχρηστικών και διαπνεόμενων από τις προσωπικές και άρα υποκειμενικές αντιλήψεις των διοικητικών οργάνων, αποφάσεων και μέτρων εις βάρος των «επικίνδυνων» πολιτών τρίτων χωρών, καθίσταται άκρως επικίνδυνη για τα ατομικά δικαιώματα και τις ελευθερίες τους, επιφέρει δυσυνεπανόρθωτες συνέπειες σε αυτούς, ενώ παράλληλα καταστρατηγεί την αρχή της ασφάλειας δικαίου. Σε δικαστικό επίπεδο, οι αντιφατικές αποφάσεις των Δικαστηρίων, καθώς επίσης το γεγονός ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η δικαιοσύνη φαίνεται να λειτουργεί ως βραχίονας της εκτελεστικής εξουσίας, δημιουργούν νομική αβεβαιότητα, επιφέρουσα ανασφάλεια δικαίου. Η αοριστία της δημόσιας τάξης και εθνικής ασφάλειας, η προστασία των οποίων έχει αναχθεί σε αυτοσκοπό των διοικητικών οργάνων, και η μη εξειδίκευση τους, όπως και η αποτύπωση σαφών κριτηρίων που να προσδιορίζουν την εξίσου αόριστη έννοια της επικινδυνότητας, σε συνδυασμό με το αναντίρρητο δικαίωμα των κρατών να ελέγχουν την είσοδο, τη διαμονή και την απομάκρυνση των πολιτών τρίτων χωρών, ενισχύουν την ανασφάλεια δικαίου, η οποία αποτελεί έκφανση της αρχής του Κράτους Δικαίου. Όσα μέτρα και αν λήφθούν, όσοι νόμοι και αν ψηφιστούν, ούτε οι προσφυγικές ροές σταματούν ούτε η ασφάλεια και η τάξη παραγματώνεται. Το μόνο που επιτυγχανεται είναι η ενδυνάμωση Κρατών Πρόληψης και η ταύτοχρονη παρακμή και ατροφία του Κράτους Δικαίου.