Οι προοπτικές της εξωτερικής διάστασης της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ

Η συνεχής αλλαγή των ισορροπιών στο διεθνές ενεργειακό περιβάλλον διαμορφώνει ένα σύνθετο και ρευστό πεδίο δράσης, εντός του οποίου οι δρώντες καλούνται να επιλέξουν τα κατάλληλα εργαλεία πολιτικής, με σκοπό να διασφαλίσουν την διαθεσιμότητα των ενεργειακών πόρων, την προσβασιμότητα σε αυτούς αλλά και την οικονομική προσιτότητα και βιωσιμότητα. Οι διεθνείς εξελίξεις στην γεωπολιτική των ενεργειακών πηγών, καθιστούν απαραίτητη την υιοθέτηση μιας συνεκτικής ενεργειακής πολιτικής από την Ευρωπαϊκή Ένωση, που δεν θα περιορίζεται στην ρύθμιση ζητημάτων της κοινοτικής αγοράς, αλλά θα περιλαμβάνει και την εξωτερική διάσταση της ενεργειακής ασφάλειας. Διάσταση η οποία εμπεριέχει έννοιες όπως η διπλωματία των αγωγών, η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, η αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών ή/και οδεύσεων. Στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η ανάδειξη του κενού που υφίσταται στην ενεργειακή πολιτική της Ένωσης, η οποία από τη δεκαετία του ΄50 έως σήμερα επικεντρώνεται σε ζητήματα της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, σε θέματα ενεργειακής κατανάλωσης και προστασίας του περιβάλλοντος. Δεδομένου ότι ο τομέας της ενέργειας αποτελεί νευραλγικό κομμάτι για την επιβίωση του κράτους, η πολιτική της ενέργειας παρέμεινε στον κρατικό έλεγχο, και περιορίστηκε σε διμερείς σχέσεις μεταξύ των κρατών. Σήμερα, η υιοθέτηση μιας κοινής εξωτερική πολιτικής σε θέματα ενέργειας, είναι απαραίτητη όσο ποτέ. Η ΕΕ αποτελεί τον μεγαλύτερο εισαγωγέα ενέργειας στον κόσμο, με ποσοστό 53% επί του συνόλου της ενέργειας που καταναλώνει, γεγονός που την εκθέτει σε διαταραχές του ενεργειακού εφοδιασμού. Για να καταστεί η ΕΕ λιγότερο ευάλωτη στις εξωτερικές ενεργειακές κρίσεις, πρέπει να προχωρήσει σε μέτρα που θα περιλαμβάνουν την εξασφάλιση της διαφοροποίησης του εφοδιασμού, την ενθάρρυνση των κρατών-μελών να συνεργαστούν για να εξασφαλίσουν την ασφάλεια του εφοδιασμού και τη μεγαλύτερη διαφάνεια των προμηθειών φυσικού αερίου, ιδίως αυτών που προέρχονται από κράτη εκτός της ΕΕ. Στα πλαίσια αυτά, η μελέτη αυτή έχει ως απώτερο σκοπό να καταστήσει δυνατή την αξιολόγηση των ευκαιριών και των προκλήσεων που πλαισιώνουν την εξωτερική διάσταση της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ. Ως εκ τούτου, οι πτυχές της ενωσιακής ενεργειακής πολιτικής, το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας στο πλαίσιο των σχέσεων ΕΕ και Ρωσίας, καθώς και η ανάγκη προσήλωσης σε μια πολιτική διαφοροποίησης των ενεργειακών οδεύσεων αλλά και των προμηθευτών, αποτελούν το υπό εξέταση αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας.