Η επίδραση απειλητικών καταστάσεων στην χρονική αντίληψη: Μελέτη με σκηνές από βιντεοσκοπημένα τροχαία ατυχήματα

Οι άνθρωποι αισθάνονται ότι ο χρόνος επιβραδύνεται, όταν έρχονται αντιμέτωποι με απειλητικά γεγονότα. Αυτό πιθανώς οφείλεται στην αυξημένη συναισθηματική διέγερση, που επιταχύνει τον "βηματοδότη" του εγκεφάλου, οδηγώντας σε μεγαλύτερες εκτιμήσεις του χρόνου (Mella κ.ά., 2011). Η βιβλιογραφία υποστηρίζει ότι οι συναισθηματικές καταστάσεις επηρεάζουν διαφορετικά την αντίληψη του χρόνου: ο φόβος τις περισσότερες φορές οδηγεί σε υπερεκτίμηση της διάρκειας, ενώ ο ενθουσιασμός και το άγχος σε υποεκτίμηση (Campbell and Bryant, 2007 · Sarigiannidis κ.ά., 2020). Μελέτες, επίσης, έχουν δείξει ότι σε μη απειλητικές συνθήκες η χρονική υπερεκτίμηση ενισχύει τις γνωστικές λειτουργίες, επιτρέποντας ταχύτερες και πιο ακριβείς αντιδράσεις (Jones κ.ά., 2010). Η παρούσα έρευνα στοχεύει να εξετάσει εάν οι καταστάσεις φόβου οδηγούν σε μια συγκεκριμένη κατεύθυνση χρονικής παραμόρφωσης (δηλαδή, είτε υποεκτίμηση, είτε υπερεκτίμηση του χρόνου) και εάν αυτή η αντιληπτική παραμόρφωση μπορεί να επηρεάσει άλλες γνωστικές διεργασίες. Αναλυτικότερα, χρησιμοποιώντας σκηνές από βιντεοσκοπημένα τροχαία ατυχήματα μελετήθηκε ο τρόπος με τον οποίο απειλητικές καταστάσεις επηρεάζουν την αίσθηση του χρόνου και την επίδοση σε γνωστικές εργασίες. Στη μελέτη συμμετείχαν 29 άτομα, που παρακολούθησαν βίντεο με και χωρίς ατυχήματα και στη συνέχεια εκτέλεσαν τρία έργα, ένα έργο ταχείας σειριακής οπτικής παρουσίασης, ένα έργο χρονικής αναπαραγωγής και ένα έργο ροής του χρόνου. Καταγράφηκαν, παράλληλα, φυσιολογικές αντιδράσεις, όπως η αγωγιμότητα του δέρματος και η μεταβλητότητα καρδιακού ρυθμού, για να επιβεβαιωθεί η αντίληψη του φόβου. Τα αποτελέσματα υποστηρίζουν ότι οι τρομακτικές καταστάσεις δεν μπορούν να οδηγήσουν σε υπερεκτίμηση της χρονικής διάρκειας και σε καλύτερες γνωστικές επιδόσεις σε σύγκριση με μη τρομακτικές καταστάσεις. Μεθοδολογικοί περιορισμοί οδηγούν στην ανάγκη για πιο λεπτομερή μελέτη της έννοιας της χρονικής αντίληψης των ατόμων όταν εκτίθενται σε συνθήκες φόβου.