Η στρατηγική καταπολέμησης της τρομοκρατίας από την ΕΕ και η διάσταση της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) στην περιοχή της Μεσογείου

H απειλή της τρομοκρατίας για τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) δεν αποτελεί ένα καινούργιο πρόβλημα, αλλά κάτι που υφίσταται ήδη πολλές δεκαετίες πριν, στη διάρκεια του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα, όταν η ΕΕ ήταν ακόμη γνωστή ως ΕΟΚ. Στην πορεία στους κόλπους των κρατών-μελών της ΕΕ το πρόβλημα των τρομοκρατικών επιθέσεων διαφαινόταν να τίθεται στο περιθώριο και παράλληλα να δημιουργείται μία κατάσταση εφησυχασμού. Ωστόσο, αυτή η κατάσταση σταδιακά επρόκειτο να μεταβληθεί, λόγω της αύξησης του κινδύνου από την τρομοκρατία του ισλαμικού φονταμενταλισμού. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να αναλύσει τη στρατηγική που εφαρμόζει η ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και να εξετάσει την αποτελεσματικότητα λειτουργίας της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ), ως μηχανισμού άμυνας και ασφάλειας της ΕΕ απέναντι στην τρομοκρατία, εστιάζοντας στην περιοχή της Μεσογείου. Τα ερευνητικά ερωτήματα, βάση των οποίων καθοδηγείται η έρευνά μας είναι: α) πως εξελίχθηκαν διαχρονικά, εντός των κόλπων της ΕΕ, οι μηχανισμοί ασφαλείας και ποιοι είναι οι βασικοί στόχοι ανάπτυξης της ΚΠΑΑ και β) εάν η ΚΠΑΑ μπορεί να θεωρηθεί αποτελεσματική αναφορικά με την αντιμετώπιση των ζητημάτων ασφαλείας και ειδικότερα της τρομοκρατίας, από πλευράς ΕΕ. Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε στην παρούσα εργασία στηρίζεται στη χρήση της βιβλιογραφικής ανασκόπησης. Πιο συγκεκριμένα, γίνεται χρήση τόσο πρωτογενών όσο και δευτερογενών πηγών, σχετικών με το υπό εξέταση αντικείμενο. Η ΚΠΑΑ, η οποία έχει αποτελέσει τη μετεξέλιξη της ΚΕΠΑΑ που αργότερα μετονομάστηκε ΕΠΑΑ, συνιστά εκείνο τον μηχανισμό, με τον οποίο η ΕΕ προσπαθεί να συντονίσει όλες τις προσπάθειες, με τις οποίες ενεργοποιείται η διαδικασία αντιμετώπισης των διαφόρων απειλών και προκλήσεων σχετικά με την ασφάλεια και την άμυνα. Οι προκλήσεις αναφορικά με την ασφάλεια της ΕΕ και των διαφόρων κρατών-μελών της είναι συνδεδεμένες εδώ και χρόνια, σε μεγάλο βαθμό, με φαινόμενα όπως η τρομοκρατία και η παράνομη μετανάστευση. Από τη διερεύνηση και ανάλυση του θέματος εξάγεται το συμπέρασμα, πως η ΚΠΑΑ αποτελεί ένα χρήσιμο μηχανισμό για την αντιμετώπιση των διαφόρων απειλών που έχει να αντιμετωπίσει η ΕΕ. Με βάση τον εν λόγω μηχανισμό, η ΕΕ έχει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει διάφορες προκλήσεις ασφαλείας, όπως αυτή της τρομοκρατίας, και παράλληλα να καταστήσει την ίδια ως έναν αξιόπιστο δρώντα παροχής ασφάλειας, τόσο σε περιφερειακό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Επίσης, διαπιστώνουμε, πως όποτε προκύπτουν νέες προκλήσεις, σχετικά με ζητήματα ασφαλείας, η ΕΕ ανταποκρίνεται σχετικά έγκαιρα και προσπαθεί να δραστηριοποιηθεί όσο το δυνατόν καλύτερα για την αντιμετώπισή τους, ακόμα και αν υφίστανται καθυστερήσεις. Υπό αυτό το πρίσμα, επιχειρήσεις, όπως η EUNAFOR Med Sophia, εστίασαν στη αναχαίτιση κυμάτων παράτυπης μετανάστευσης από περιοχές, όπως η Λιβύη, προς την ΕΕ και τα εδάφη της. Φυσικά η λειτουργία της ΚΠΑΑ συνεχίζει να είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την χρήση οικονομικών και διπλωματικών μέσων, τη στιγμή που επιχειρήσεις, όπως η προαναφερόμενη, στέφθηκαν με σχετική επιτυχία. Εντούτοις, είναι σαφές, πως απαιτείται καλύτερος συντονισμός και συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ, όπως επίσης και με διεθνείς Οργανισμούς ή άλλα κράτη της ευρύτερης περιοχής, με σκοπό την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των προκλήσεων και απειλών και δη της τρομοκρατίας.