Προσεγγίσεις κατάτμησης των αγορών εργασίας και διερεύνηση της συσχέτισής τους με τους εργαζόμενους φτωχούς: θεωρία και μελέτη εμπειρικών επιπτώσεων

Από τη δεκαετία του ΄70 και ύστερα τα κράτη του δυτικού κόσμου βιώνουν τη μετάβαση στη μεταβιομηχανική κοινωνική δομή με τις επακόλουθες μεταβολές τόσο στο πλαίσιο των κοινωνικών αξιών όσο και στο ευρύτερο κοινωνικοοικονομικό πεδίο, ταυτόχρονα η απορρύθμιση των αγορών εργασίας και τα αυξανόμενα ποσοστά ανεργίας που χαρακτηρίζουν το σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα του κατακερματισμού της αγοράς εργασίας. Αρχικά, η έννοια παραπέμπει στις διαιρέσεις που υφίσταται η αγορά εργασίας σε επιμέρους υπο-αγορές, οι οποίες λειτουργούν με διαφορετικά κριτήρια και κανόνες. Στη διερεύνηση του φαινομένου του εργασιακού κατακερματισμού έχουν εστιάσει και οι δύο βασικές προσεγγίσεις ανάλυσης των οικονομικών σχέσεων- πολιτική οικονομία και οικονομική επιστήμη- ακολουθώντας διαφορετικές ερμηνευτικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί ποικίλα θεωρητικά ερείσματα για την ερμηνεία του εργασιακού κατακερματισμού που εστιάζουν τόσο στην πλευρά της προσφοράς εργασίας και σε ατομικούς παράγοντες (νεοκλασική προσέγγιση) όσο και στη πλευρά της ζήτησης εργασίας και σε θεσμικές συνιστώσες (προσεγγίσεις κατατετμημένων αγορών εργασίας). Παράλληλα, είναι αρκετά σύνηθες οι πληθυσμιακές ομάδες που αντιμετωπίζουν διακρίσεις στον εργασιακό χώρο να έρχονται αντιμέτωπες με φαινόμενα όπως η σχετική φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός. Η συζήτηση στον ακαδημαϊκό και δημόσιο διάλογο εντείνεται και από το διαρκώς αυξανόμενο ποσοστό των λεγόμενων εργαζόμενων φτωχών ιδίως ύστερα από την έλευση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του ΄08. Σε κάθε περίπτωση είναι σημαντικό να κατανοηθεί ότι η εργασιακή φτώχεια συνιστά κοινωνικό φαινόμενο και ενδογενές στοιχείο του οικονομικού συστήματος που χαρακτηρίζεται ιδιαίτερη συνθετότητα και, συνεπώς, είναι άστοχο να αποδίδεται ως αποτέλεσμα ατομικών επιλογών.