Η προσέγγιση του Φρ. Ρούσβελτ στο ελληνικό ζήτημα κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1930, οι Ηνωμένες Πολιτείες συνέχισαν τις προσπάθειές τους να μείνουν μακριά από τους πολέμους στην Ευρώπη και την Ασία. Το Κογκρέσο ψήφισε μια σειρά πράξεων ουδετερότητας που αποσκοπούσαν να αποτρέψουν την έλξη των Ηνωμένων Πολιτειών στην εκτεταμένη διεθνή σύγκρουση, για την οποία όμως η κυβέρνηση των ΗΠΑ πίστευε ότι ήταν αναπόφευκτη. Το 1940, η πολιτική των ΗΠΑ άρχισε σιγά-σιγά να μετατοπίζεται από την ουδετερότητα στη μη πολεμική παρέχοντας βοήθεια στα έθνη που βρίσκονταν σε πόλεμο με τις Δυνάμεις του Άξονα. Ως απάντηση στην αυξανόμενη έκτακτη ανάγκη, ο Πρόεδρος Φρανκλίνος Ρούσβελτ (Franklin Delano Roosevelt) κάλεσε τον αμερικανικό λαό να προετοιμαστεί για πόλεμο. Στις 7 Δεκεμβρίου 1941, οι Ιάπωνες επιτέθηκαν στη ναυτική εγκατάσταση των ΗΠΑ στο Περλ Χάρμπορ και οι Ηνωμένες Πολιτείες εισήλθαν επίσημα στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι συναντήσεις μεταξύ εκείνων των δυνάμεων που συμμάχησαν στον πόλεμο κατά των δυνάμεων του Άξονα παρείχαν το πλαίσιο για τον μεταπολεμικό κόσμο. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούσαν να αντιμετωπίζουν έναν πόλεμο με δύο σκέλη, χωρίς καν να σκέφτονται τη συμμετοχή τους στο κέντρο των επιχειρήσεων στη Μεσόγειο. Με μικρή ανάμειξη στην Ελλάδα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αρκέστηκαν στο να παίξουν έναν υποστηρικτικό ρόλο εκεί ενώ αποδέχονταν την ευθύνη των Βρετανών για την περιοχή. Ωστόσο, αυτό δεν σήμαινε ότι δεν υπήρχαν και διαφωνίες μεταξύ των δύο Συμμάχων σε ορισμένα θέματα. Ειδικότερα, οι ΗΠΑ ακολούθησαν σε μεγάλο βαθμό τη Βρετανία στην πολιτική τους, έναντι της Ελλάδας. Ο Ρούσβελτ ήταν κατά της επιστροφής του Βασιλιά χωρίς δημοψήφισμα, ιδιαίτερα κατά του εξαναγκασμού των Συμμαχικών Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά παρόλα αυτά υποστήριξε τη θέση του Βασιλιά Γεωργίου Β' σε βασικά σημεία. Οι ΗΠΑ αποδέχθηκαν τον βρετανικό τρόπο αντιμετώπισης των ελληνικών στρατευμάτων στη Μέση Ανατολή, αναγνώρισαν τον Παπανδρέου ως Πρωθυπουργό, ενέκριναν τη συμφωνία του Λιβάνου και, έστω και προσωρινά, ο Ρούσβελτ αναγκάστηκε να αποδεχθεί τη βρετανοσοβιετική συμφωνία για τη διαίρεση των Βαλκανίων σε «σφαίρες επιρροής». Επιπλέον, αποδέχτηκαν την αποστολή βρετανικών στρατευμάτων στην Ελλάδα και βοήθησαν στη μεταφορά τους τον Οκτώβριο του 1944, αλλά δεν συμμετείχαν στη σύγκρουση του Δεκεμβρίου και δεν αναμείχθηκαν σε άλλα πολιτικά ζητήματα, αλλά περιορίστηκαν στο καθήκον της φροντίδας του πληθυσμού. Οι «άτυπες» συναντήσεις επικράτησαν παρά την ήπια παρότρυνση της Βρετανίας προς τις ΗΠΑ να εμπλακούν περισσότερο στην Ελλάδα. Ο φόβος του Ρούσβελτ για πιθανή εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών σε μια μακρόχρονη κατοχή, καθόρισε την επίσημη πολιτική της Ουάσιγκτον περί μη ανάμειξης στις εσωτερικές υποθέσεις των Βαλκανίων και καμίας ανάμειξης σε πιθανή στρατιωτική δράση. Αν οι Αμερικανοί έβλεπαν τους εαυτούς τους ως εταίρους της Βρετανίας στην Ανατολική Μεσόγειο και βοηθούσαν στην πολιτική και οικονομική αποκατάσταση της χώρας ως τα μέσα του 1946, πιθανόν να μην υπήρχε ελληνικό πρόβλημα. Εκείνη την εποχή, ο Ρούσβελτ ήταν μάλιστα της άποψης ότι η συνεργασία μεταξύ Βρετανίας, ΗΠΑ και ΕΣΣΔ ήταν δυνατή για την επίλυση των μεταφιλελεύθερων προβλημάτων των ευρωπαϊκών χωρών και ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να είναι η πρώτη χώρα στην οποία θα δοκιμαζόταν αυτή η αρχή. Σε γενικές γραμμές, πάντως, η πολιτική των ΗΠΑ έναντι της Ελλάδας ήταν λίγο πολύ σύμφωνη με τη βρετανική πολιτική έως και τον θάνατο του Ρούσβελτ (12 Απριλίου 1945).