Η συμβολή των μέσων μαζικής ενημέρωσης κατά τις περιόδους κρίσεων, κλιμάκωσης, εχθροπραξιών και στον πόλεμο στον τομέα της πληροφορίας της κοινής γνώμης

Στην παρούσα εργασία, μετά την ανασκόπηση και την εξέλιξη των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης μέσα στον χρόνο, παρουσιάζεται συνοπτικά μία θεωρητική προσέγγιση των μοντέλων που έχουν αναπτυχθεί και αναλυθεί, για την περιγραφή του φαινομένου της επικοινωνίας. Στο διάστημα των τελευταίων δεκαετιών συντελέστηκε μία κοσμογονική αλλαγή, τόσο στο διεθνές περιβάλλον, όσο και στη χώρα μας. Τα παγκόσμια δίκτυα ενημέρωσης αντικατέστησαν μέσα στο χρόνο την τυπογραφία, το μοναδικό μέσο ενημέρωσης για πολλούς αιώνες και καθίστανται ένας σημαντικός παράγοντας στην εξέλιξη της εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής των κρατών. Η παρέμβαση και η χειραγώγηση των μαζικών μέσων ενημέρωσης, είναι ένα φαινόμενο διαχρονικό, που μεταβάλλουν το περιβάλλον στο οποίο χαράσσεται και ασκείται η δραστηριότητα του κάθε κράτους ή ομάδος κρατών. Η θεσμοθέτηση του τρόπου λειτουργίας των μέσων επικοινωνίας κρίθηκε απαραίτητη για τη διασφάλιση της ελευθεροτυπίας και ελευθεροστομίας του ανθρώπου. Ένα διαρθρωμένο σταθερά κοινωνικό σύστημα, ενδέχεται να υπόκειται σε παροδικές ή περιοδικές ανακατατάξεις, σε εσωτερικές ή εξωτερικές κρίσεις και γενικά να κυριαρχεί η αβεβαιότητα και η μεταβολή. Όσο μεγαλύτερη και σοβαρή είναι η μεταβολή αυτή, η κρίση και η αβεβαιότητα, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για ενημέρωση και επιβεβαίωση των αξιών. Ο βαθμός αυτονόμησης των ΜΜΕ έναντι της πολιτικό-οικονομικής εξουσίας είναι ο σπουδαιότερος παράγοντας για την αμερόληπτη ενημέρωση των πολιτών. Η αλληλεπίδραση ΜΜΕ, κοινής γνώμης, εξωτερικής πολιτικής, αλλά και ενόπλων δυνάμεων, συνθέτει ένα πολύπλοκο «πάζλ». Σε περίοδο κρίσεων ή επιχειρήσεων, συγκρούεται το συμφέρον του κράτους με την ελευθερία του τύπου. Μεγάλο κοινωνικό κομμάτι θεωρεί τα ΜΜΕ, ως εργαλεία διαχείρισης του εσωτερικού μετώπου, για την εξύψωση του ηθικού, την ενδυνάμωση των μαχόμενων τμημάτων και της κοινής γνώμης, εις βάρος της αμερόληπτης πληροφόρησης (νομιμοποίηση της επικοινωνιακής χειραγώγησης). Η ανάπτυξη της ψηφιακής τεχνολογίας και του διαδικτύου, συνδυαζόμενη με την δορυφορική διάσταση της επικοινωνίας, καθιστούν τα media, κυρίαρχο επικοινωνιακό παίχτη. Η σύγχρονη μορφή των ΜΜΕ επιτρέπει την συνεχή αναμετάδοση των επιχειρήσεων, την εμφάνιση της καταστροφής των στόχων σε «real time» με τα «έξυπνα όπλα ακρίβειας», μεταφέροντας τον ανθρώπινο πόνο και την καταστροφή μέσα στο σπίτι μας. Κατά τη διάρκεια των κρίσεων, εντάσεων και συρράξεων, η «ελεγχόμενη» ενημέρωση του κοινού, του τύπου και του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων, είναι καλύτερη από τη φίμωση και την απομόνωση του Θεάτρου Επιχειρήσεων, μέσα στο οποίο εξελίσσονται οι επιχειρήσεις, διότι διαφορετικά θα οδηγηθούμε στην οργιάζουσα φαντασία του κοινού. Η ενημέρωση του κοινού βοηθά στην αύξηση της κατανόησης, της αφοσίωσης, της πειθαρχίας και της θέλησης για νίκη. Η θεωρία του φαινομένου CNN και η θεωρία του φαινομένου Wiki Leaks υιοθετήθηκαν, κυρίως από τους υποστηρικτές των ανθρωπιστικών παρεμβάσεων, οι οποίοι είδαν στα ΜΜΕ ένα ισχυρό μέσο επηρεασμού της εξωτερικής πολιτικής, ως προς την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την εξάπλωση της δημοκρατίας. Αναμφίβολα τα ΜΜΕ αναδείχθηκαν σε ισχυρή εξουσία, όπου η ελευθερία έκφρασης και της πληροφόρησης, συγκρούεται με τα οικονομικά και εθνικά συμφέροντα. Σήμερα στην εποχή της εικόνας και της αστραπιαίας ενημέρωσης, οι Ένοπλες Δυνάμεις καλούνται να διαχειριστούν άμεσα και επιτυχώς τις αναφυόμενες και ταχέως εξελισσόμενες κρίσεις. Η επιδέξια ταύτιση του πολέμου με το θέαμα, απ’ ενοχοποιεί τους θύτες και απαξιώνει τις ζωές των θυμάτων. Η δημοσιογραφική κάλυψη των επιχειρήσεων κατάντησε η οικονομικότερη τηλεοπτική υπερπαραγωγή. Η εποχή μας, σηματοδοτείται από την είσοδο μιας νέας αρένας παράλληλα με αυτή των στρατιωτικών συγκρούσεων, «του πολέμου της δημοσιογραφίας». Στο σύγχρονο ταραχώδη κόσμο, πρωταγωνιστούν συγκρούσεις χαμηλής έντασης και ασύμμετρες απειλές, σε ένα πεδίο μάχης μη γραμμικό, όπου ο στρατός δεν απολαμβάνει το μονοπώλιο του πεδίου και της πληροφορίας. Το πλήρες διαδραστικό αυτό περιβάλλον θα δημιουργήσει νέους όρους διεξαγωγής του πολέμου της ενημέρωσης, που πλέον θα ακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τις εξελίξεις στο πεδίο της μάχης. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε, συσχετίζοντας τις στρατιωτικές επιχειρήσεις με τα ΜΜΕ, ότι αυτός που διαθέτει την στρατιωτική ισχύ κερδίζει απλώς τη μάχη. Όμως, αυτός που κερδίζει την κοινή γνώμη διαμέσου των Μέσων Ενημέρωσης, κερδίζει τον πόλεμο.