Η τελολογική και η συστηματική ερμηνεία του δικαίου

Η περιορισμένη ευρετική χρησιμότητα της «γραμματικής» ερμηνείας και η ανάγκη καταφυγής στην παράλληλη χρήση των μεθοδολογικών εργαλείων που παρέχουν η συστηματική και η τελεολογική ερμηνευτική μέθοδος διαπιστώνεται σε ολόκληρο το πεδίο της έννομης τάξης, δηλαδή ακόμη και στο φορολογικό και το ποινικό δίκαιο, όπου η κρατούσα γνώμη θεωρεί πως, σε συνδυασμό με τη βούληση του ιστορικού νομοθέτη, η γλωσσική ερμηνεία είναι η μόνη δυνατή και ασφαλής μέθοδος να χρησιμοποιηθεί. Θα υποστηριχτεί ότι σε κάθε κλάδο του δικαίου είναι αναγκαία η συνδυασμένη χρήση των μεθόδων ερμηνείας για το σχηματισμό ορθών αποφάσεων. Προηγείται μία σύντομη έκθεση των κυριότερων μεθοδολογικών θεωριών, οι οποίες καθόρισαν τη νομική σκέψη και στις οποίες βασίζονται πολλές από τις σύγχρονες μεθοδολογικές αντιλήψεις. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι βασικές θέσεις της παραδοσιακής μεθοδολογίας σχετικά με την τελεολογική και τη συστηματική ερμηνεία και κυρίως η αντίληψη περί προτεραιότητας και αποκλειστικότητάς της στην ερμηνευτική διαδικασία. Θα επιχειρηθεί, επίσης, η αντίκρουση των παραπάνω θέσεων: Δίνεται έμφαση στην αξίωση της σύγχρονης μεθοδολογίας για ενότητα στην ερμηνεία με συνδυασμένη χρήση όλων των ερμηνευτικών κριτηρίων, ώστε να επιλεγεί η καταλληλότερη κάθε φορά λύση ενόψει της ιδιαιτερότητας της εκάστοτε κρινόμενης περίπτωσης. Προβάλλεται η ανάγκη ανάδειξης του ρυθμιστικού περιεχομένου των νομικών διατάξεων, μέσω της πραγματολογικής ολοκλήρωσής τους. Επίσης, τονίζεται πως η θεμελίωση ορθών νομικών κρίσεων είναι εφικτή, όταν η ερμηνεία βασίζεται στο τριπλό κριτήριο ορθότητας και συνάδει με τις γενικές αρχές και τις συνταγματικές επιταγές ενός δημοκρατικά νομιμοποιημένου κράτους δικαίου.