Το κυπριακό πρόβλημα στη νομολογία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων

Η παρούσα εργασία με τίτλο "Το Κυπριακό πρόβλημα στην νομολογία των Ευρωπαϊκών Δικαστηρίων" επιχειρεί να δώσει απάντηση στο ερώτημα εάν ένα πολιτικό πρόβλημα, όπως είναι το Κυπριακό, μπορεί να επιλυθεί ενώπιον των Δικαστηρίων, αλλά και να παρουσιάσει το νομολογιακό κεκτημένο που δημιουργήθηκε, με βάση τις υποθέσεις που ήχθησαν ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων του Συμβουλίου της Ευρώπης και του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η ενταξιακή πορεία της Κύπρου, από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 έως το 2004, όπου έγινε πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο εν λόγω κεφάλαιο εξετάζονται τα προβλήματα που αντιμετώπισε η Κυπριακή Δημοκρατία κατά την διάρκεια της ενταξιακής της πορείας, εξαιτίας της τούρκικης εισβολής το 1974 και της παράνομης κατοχής του 40% του εδάφους της.Στο δεύτερο κεφάλαιο, όπου είναι το κύριο μέρος αυτής της εργασίας, εξετάζεται το νομολογιακό κεκτημένο που δημιούργησαν οι υποθέσεις απτόμενων του Κυπριακού οι οποίες ήχθησαν ενώπιον των προαναφερόμενων δικαιοδοτικών οργάνων. Συγκεκριμένα παρουσιάζεται η τέταρτη διακρατική προσφυγή της Κύπρου κατά της Τουρκίας ενώπιον του ΕΔΑΔ και ποια απόφαση πάρθηκε από το διεθνές δικαστήριο. Επίσης εξετάζεται η υπόθεση της Τιτίνας Λοϊζίδου, η οποία υπέβαλε προσφυγή κατά της Τουρκίας για σειρά παραβιάσεων της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την έκθεση της οποίας (Ιούλιος 1993) η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, μετά την παρέλευση της τρίμηνης προθεσμίας που ορίζει η σύμβαση, παρέπεμψε στο ΕΔΑΔ. Να σημειωθεί ότι με την απόφαση του ΕΔΑΔ στη εν λόγω υπόθεση ανοίχτηκε ο δρόμος για χιλιάδες πρόσφυγες να διεκδικήσουν την περιουσία τους στη βόρεια Κύπρο, την οποία στερούνταν εξαιτίας της τούρκικης κατοχής.Η Τρίτη υπόθεση που εξετάζεται στο δεύτερο κεφάλαιο και αφορά επίσης το περιουσιακό είναι η υπόθεση Ξενίδη-Αρέστη η οποία βαδίζει στο δρόμο που χάραξε η απόφαση του Δικαστηρίου στη υπόθεση Λοϊζίδου. Η διαφορά σε αυτή την υπόθεση έγκειται στο γεγονός ότι η Τουρκία επικαλείται το άρθρο 35 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, με βάση το οποίο προβλέπεται ότι για να προσφύγει κάποιος στο ΕΔΑΔ οφείλει να εξαντλήσει τα εσωτερικά ένδικα μέσα. Στην υπόθεση Λοϊζίδου δεν υπήρχαν εσωτερικά ένδικα μέσα σε αντίθεση με την υπόθεση Ξενίδη-Αρέστη όπου δημιουργήθηκε η Επιτροπή περιουσιών στα κατεχόμενα υπό την αιγίδα της Τουρκίας.Θα εξετάσουμε λοιπόν πως το ΕΔΑΔ αποφάσισε ότι "η θεραπεία" που προσέφερε η Τουρκία στη υπόθεση Ξενίδη-Αρέστη δεν ήταν αποτελεσματική αλλά και το πώς η υπόθεση Δημόπουλου άλλαξε τα δεδομένα, στη οποία τελικώς το Δικαστήριο αποφάσισε πως η Επιτροπή αποζημιώσεων μπορεί να θεωρηθεί ως εσωτερικό ένδικο μέσο, επομένως οι πρόσφυγες οφείλουν να προσφεύγουν πρωτίστως στη Επιτροπή αποζημιώσεων και εν συνεχεία αν δεν δικαιωθούν μόνο τότε θα προσφεύγουν στο ΕΔΑΔ.viiiΣτο δεύτερο κεφάλαιο θα εξετασθεί και η εξίσου σημαντική υπόθεση Όραμς, όπου το ΔΕΚ με την απόφαση του έβαλε ένα τέλος στο σφετερισμό ελληνοκυπριακών περιουσιών από Ευρωπαίους πολίτεςΕπιπρόσθετα θα εξετάσουμε μια σειρά υποθέσεων τελωνειακού χαρακτήρα που ήχθησαν ενώπιον του ΔΕΚ. Πρόκειται για τις υποθέσεις Αναστασίου Ι, Αναστασίου ΙΙ και Αναστασίου ΙΙΙ, όπου κρίθηκε από το ΔΕΚ ότι τα εισαγόμενα στην Ε.Ε αγροτικά προϊόντα από την κατεχόμενη Κύπρο, πρέπει να συνοδεύονται από τα απαραίτητα υγειονομικά πιστοποιητικά και σφραγίδες που εκδίδουν οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας.Στο τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο, εκθέτω τα συμπεράσματα μου για το αν βοήθησαν και πως οι προαναφερόμενες αποφάσεις στο να δημιουργηθεί ένα νομολογιακό κεκτημένο, το οποίο θα αποτελέσει την νομική βάση επίλυσης του Κυπριακού προβλήματος