Η ιστορία τού Οίκου Τυφλών της Ελλάδος

Στην εργασία θα παρουσιαστεί η ιστορία του φιλανθρωπικού ιδρύματος Οίκος τυφλών, που ιδρύθηκε το 1907, από φιλάνθρωπους αστούς και ευεργέτες, με στόχο τη φροντίδα, τη μέριμνα, την εκπαίδευση παιδιών με προβλήματα όρασης. Ο Οίκος τυφλών είναι το πρώτο ίδρυμα που δημιουργήθηκε στην Ελλάδα για άτομα με αναπηρίες, εντασσόμενο στην έντονη φιλανθρωπική κίνηση των αρχών του 20ου αιώνα, η οποία υποκατέστησε την αδυναμία ή την έλλειψη κρατικής φροντίδας για ορισμένες ομάδες πληθυσμού, ανάμεσα στις οποίες και οι τυφλοί. Όλη αυτή η δραστηριότητα αποτέλεσε μια προσπάθεια προσαρμογής του αντίστοιχου δυτικού φιλανθρωπικού προτύπου στην καθ’ ημάς ελληνική πραγματικότητα. Ωστόσο παρόλο που η δημιουργία του Οίκου τυφλών εναρμονίζεται με τα ιστορικά συμφραζόμενα της εποχής ίδρυσης τους, η ιστορία της λειτουργίας του στη διάρκεια του 20ου αιώνα έχει δύο ιδιομορφίες: αφενός παραμένει ο κύριος προνοιακός φορέας για τυφλούς μέχρι το 1976, ελλείψη οποιασδήποτε κρατικής πρόνοιας, και παρά το γεγονός ότι η έννοια του «κοινωνικού κράτους» έχει ήδη αναδυθεί στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αφετέρου το τέλος της πορείας του ως φιλανθρωπικό ίδρυμα, το 1976, και η κατοπινή κρατικοποίηση του, συντελέστηκαν μετά από την ανάπτυξη ενός κοινωνικού κινήματος. Στο πλαίσιο των προταγμάτων της Μεταπολίτευσης, οι ίδιοι οι τυφλοί «εξεγέρθηκαν», πραγματοποιώνατς μια πολύμηνη κατάληψη του ιδρύματος, διεκδικώντας «Μόρφωση, Δουλειά και όχι Ζητιανιά», παραφράζοντας το σύνθημα του Πολυτεχνείου «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία». Στόχος της παρούσας εργασίας είναι να παρουσιάσει την ιστορία αυτού του ιδρύματος (τρόπος, λειτουργία, διοίκηση, παρεχόμενη εκπαίδευση κ.λπ.) μέχρι και τα συμβάντα της κατάληψής του από τους τυφλούς, που οδήγησαν στην κρατικοποίηση του και την ανάληψη κρατικών πρωτοβουλιών για την απόδοση προνομιακών παροχών στους ανθρώπους με προβλήματα όρασης. Η εργασία αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια: στο πρώτο παρουσιάζεται το φαινόμενο της αστικής φιλανθρωπίας στην Ελλάδα των αρχών του 20ου αιώνα και οι δράσεις που αναλήφθηκαν σχετικά με τα άτομα με αναπηρίες. Στο δεύτερο καταγράφεται η ιστορία της εκπαίδευσης των τυφλών από τον 18ο έως τον 20ό αιώνα στην Ευρώπη και τον κόσμο, και πως αυτή επηρέασε τις αντιλήψεις για την εκπαίδευση των τυφλών στην Ελλάδα. Οι ιδέες περί ευγονικής, οι αναπαραστάσεις των τυφλών στον Τύπο και οι ελάχιστες κρατικές παροχές σε αυτή την κοινωνική ομάδα, που ακολουθούν, σκιαγραφούν την εικόνα του τυφλού που είχε δομηθεί από τη ελληνική πολιτεία και κοινωνία. Στο τρίτο κεφάλαιο, το ερευνητικό μέρος θα παρουσιαστεί η ιστορία τού Οίκου Τυφλών Ελλάδος (ίδρυση, δομή των οργάνων διοίκησης, προφίλ μελών, λειτουργία) όπως προκύπτει από τις ετήσιες λογοδοσίες (1907-1948), τον Τύπο της εποχής και την περιορισμένη βιβλιογραφία. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η «εξέγερση» των τυφλών το 1976 και η κρατικοποίηση του φιλανθρωπικού ιδρύματος.