Οι πολιτισμικοί καθορισμοί ορισμένων αντιλήψεών μας για την βιώσιμη ανάπτυξη

Το αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας αφορά στους πολιτισμικούς καθορισμούς που μπορεί να επηρεάζουν ορισμένες αντιλήψεις μας για το περιβάλλον και τη φύση, και ως εκ τούτου για την βιώσιμη ανάπτυξη. Η τελευταία προέκυψε ως ανάγκη επαναπροσδιορισμού του τρόπου και των όρων που συντελείται η αναπτυξιακή πολιτική στον σύγχρονο κόσμο. Οι περιβαλλοντικές ενδείξεις τις τελευταίες δεκαετίας αποδεικνύουν ότι η ανάπτυξη συντελείται με τρόπο ζημιογόνο για το φυσικό κόσμο και ως εκ τούτου και για τον ίδιο τον άνθρωπο. Παράλληλα, η φιλοσοφία αποτελεί ανεξάντλητη πηγή άντλησης θεωρητικών πλαισίων που μπορούν να μας υποδείξουν αντιλήψεις και πολιτισμικές διαμορφώσεις των αναπαραστάσεών μας για τις έννοιες που μας απασχολούν. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να αξιοποιήσουμε θέσεις που υπάρχουν στο έργο του Πλάτωνα και του Ρουσσώ, δύο εμβληματικών φιλοσόφων από την αρχαιότητα και τη νεωτερικότητα, δηλαδή από δύο διαφορετικά κοινωνικά και πολιτισμικά συγκείμενα. Στα κείμενά τους, η αξιακή αντιμετώπιση της φύσης διαφέρει και παρότι δεν τους απασχολεί ευθέως το ζήτημα της βιώσιμης ανάπτυξης, διαφαίνεται η δυνατότητα κοινωνιολογικής αντιμετώπισης των θέσεών τους για τη φύση. Από τη σύλληψη του πλατωνικού κόσμου των Ιδεών ως τη φυσιοκρατία του Ρουσσώ η απόσταση δεν είναι τόσο μεγάλη και μπορεί να συγκροτηθεί ένα πλαίσιο που θα συνοψίζει ορισμένους πολιτισμικούς παράγοντες που ενδεχομένως και να επηρεάζουν ή να μπορούν να επηρεάσουν τη σχέση ανθρώπου–φύσης. Η φιλοσοφία του Πλάτωνα μέσα από τον κόσμο των Ιδεών και τη διατύπωση της περιγραφής του φυσικού κόσμου και του ανθρώπου, μας υπαγορεύει να αντιμετωπίσουμε την παραπάνω σχέση αυτή με έναν ολιστικό τρόπο. Ταυτόχρονα, η διανοητική συνεισφορά του Γάλλου φιλοσόφου εντοπίζεται στην προσέγγιση και εξέταση των κοινωνικών ανισοτήτων με σημείο αναφοράς την φύση και τους κανόνες της, οδηγώντας μας σε μια αναστοχαστική διαδικασία.