Άτυπη μάθηση στην επιστήμη και την τεχνολογία: πτυχές ενός οικοσυστήματος

Η μάθηση είναι ταυτόχρονα η διεργασία και το προϊόν μιας διαρκούς και δυναμικής αλληλεπίδρασης ανάμεσα στην προσωπική σκευή του μανθάνοντος και στο υλικό και κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον του, στο πλαίσιο ενός μαθησιακού οικοσυστήματος. Ειδικότερα η άτυπη μάθηση βασίζεται κατεξοχήν στην ενδογενή κινητοποίηση και την ελεύθερη επιλογή του μανθάνοντος. Μια λειτουργική σχέση του μανθάνοντος με τη διεργασία της μάθησης σημαίνει ότι οι μαθησιακές δραστηριότητες και τα μαθησιακά αποτελέσματα έχουν πρώτιστα νόημα και αξία για τον ίδιο τον μανθάνοντα και η μάθηση παρακινείται και εξελίσσεται μέσα από τη σχέση αυτή. Στην κατεύθυνση αυτή διερευνάται ποιες συνθήκες του μαθησιακού οικοσυστήματος που συνδέεται με τα πεδία της επιστήμης και της τεχνολογίας συμβάλλουν στην εγκαθίδρυση και την καλλιέργεια μιας τέτοιας λειτουργικής σχέσης, και επομένως στη βιωσιμότητα του ίδιου του οικοσυστήματος. Αναδεικνύεται ο καίριος ρόλος που διαδραματίζει το αναπτυσσόμενο ενδιαφέρον του μανθάνοντος, ενώ από την πλευρά του περιβάλλοντος εξετάζονται τα χαρακτηριστικά εκείνα (επιδοχές-affordances) του οικοσυστήματος που παρέχουν τις ευκαιρίες για διάδραση/μάθηση σε συντονισμό και αμοιβαία ενίσχυση με το ενδιαφέρον. Tα χαρακτηριστικά αυτά (δομικά και κοινωνικά) προσεγγίζονται μακροσκοπικά και συγκριτικά στο πλαίσιο των μεγάλων περιοχών του οικοσυστήματος (οικογένεια/καθημερινότητα, σχολείο, εκπαιδευτικοί/πολιτιστικοί οργανισμοί, εξωσχολικά προγράμματα), καθώς και μέσα από τη συμπληρωματικότητα και την ολοκλήρωσή τους (integration) στο οικοσυστημικό επίπεδο, όπου επιπρόσθετα εξετάζεται πώς οι σχέσεις και συνεργασίες μεταξύ των περιοχών φαίνεται να ενισχύουν την αποτελεσματική λειτουργία του οικοσυστήματος συνολικά. Με βάση τα συμπεράσματα από αυτή τη διερεύνηση των συνθηκών, καθώς και με τη συμβολή μιας ομάδας εστίασης που συστάθηκε για τον σκοπό αυτό, επιχειρείται η αναγνώριση κρίσιμων σημείων παρέμβασης και συνακόλουθα η διαμόρφωση μιας πρακτικής πρότασης για τη στήριξη της βιωσιμότητας του οικοσυστήματος στην Ελλάδα. Στην κατεύθυνση αυτή περιγράφεται ένα μοντέλο παρέμβασης, η «σχολική κυψέλη», που επιδιώκει να λειτουργήσει ως μια πλατφόρμα που θα συμβάλει στην υπέρβαση των παραδοσιακών ορίων των περιοχών του οικοσυστήματος και θα φέρει τις ευκαιρίες άτυπης μάθησης πιο κοντά στην καθημερινή ζωή των παιδιών.