Τραπεζικά δάνεια σε ελβετικό φράγκο: ευρωπαϊκό δίκαιο και ελληνική έννομη τάξη

Η χορήγηση τραπεζικών δανείων σε ελβετικό φράγκο γνώρισε ιδιαίτερη ανάπτυξη στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και στην Ελλάδα, όπου την περίοδο 2006-2009 χορηγήθηκαν 65.000-70.000 δάνεια, ως επί το πλείστον στεγαστικά. Κρίσιμο όρο των εν λόγω δανειακών συμβάσεων αποτελεί η ρήτρα, σύμφωνα με την οποία το δάνειο συνομολογείται σε ελβετικό φράγκο και ο δανειολήπτης δύναται να προβεί στην εκταμίευση είτε αυτούσιων ελβετικών φράγκων είτε του ισόποσου των ελβετικών φράγκων σε ευρώ, όπως προκύπτει βάσει της ισοτιμίας του τελευταίου με το ευρώ κατά την ημέρα της εκταμίευσης του δανείου. Αντίστοιχα, το ποσό της αποπληρωμής έκαστης δόσης προσδιορίζεται με την ισχύουσα ισοτιμία των νομισμάτων, κατά την ημέρα που καταβάλλεται έκαστη δόση ή που καθίσταται απαιτητή. Οι δανειολήπτες απέβλεπαν κατά τη σύναψη του δανείου σε επιτοκιακό όφελος, μέσω του χαμηλού επιτοκίου Libor και συναλλαγματικό όφελος, λόγω της συμφέρουσας συναλλαγματικής ισοτιμίας, όμως σταδιακά, η ισοτιμία των δύο νομισμάτων μεταβλήθηκε άρδην, καθώς το ελβετικό φράγκο ισχυροποιήθηκε έναντι του ευρώ, και η ισοτιμία κυμαίνεται σε τιμές που σχεδόν προσεγγίζουν το 1€/1 CHF. Οι μεταβολές στην ισοτιμία του ελβετικού φράγκου έναντι του ευρώ επέφεραν σημαντική αύξηση στο κεφάλαιο των δανείων σε ελβετικό φράγκο, καθώς οι οφειλέτες αποπληρώνουν μεν τις τοκοχρεολυτικές δόσεις των δανείων σε ευρώ, πετυχαίνοντας έτσι τη μείωση του κεφαλαίου του δανείου εκφρασμένου σε ελβετικό φράγκο, μετατρέποντας, όμως το δάνειο σε ευρώ, προκύπτει ποσό οφειλής μεγαλύτερο του αντίστοιχου ποσού που θα οφείλονταν σε ευρώ, με την αρχική ισοτιμία του χρόνου της εκταμίευσης του δανείου, και σε ορισμένες περιπτώσεις, ποσό που υπερβαίνει το αρχικά χορηγηθέν. Κατά συνέπεια, ενώ η τοκοχρεολυτική δόση του δανείου παραμένει σχεδόν σταθερή (αναλόγως της πορείας του κυμαινόμενου επιτοκίου) σε ελβετικό φράγκο, μετατρεπόμενη βάσει της εκάστοτε ισχύουσας ισοτιμίας σε ευρώ, το νόμισμα στο οποίο αυτό πραγματικά εξοφλείται, αυξάνεται αλματωδώς σε σχέση με τα αρχικά συμφωνηθέντα. Πρόκειται για εξέλιξη μη αναμένόμενη από τους δανειολήπτες, από τους οποίους πολλοί δεν είχαν αντιληφθεί τον, εγγενή στις συναφθείσες συμβάσεις, συναλλαγματικό κίνδυνο και πλέον γεννά ερωτήματα σχετικά με την επάρκεια των πληροφοριών που παρείχαν οι πιστώτριες τράπεζες προσυμβατικά, καθώς και άλλα ζητήματα για την προστασία των δανειοληπτών. Στην παρούσα εργασία εξετάζεται το νομικό πλαίσιο των δανείων σε ξένο νόμισμα, επιχειρείται προσέγγιση της νομολογίας των εθνικών δικαστηρίων καθώς και του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την ανάδειξη της αρχής της διαφάνειας των όρων των δανείων σε ξένο νόμισμα σε καθοριστικό κριτήριο για το κύρος των εν λόγω συμβάσεων. Εξετάζεται το θεωρητικό υπόβαθρο της προστασίας του δανειολήπτη, ως καταναλωτή και οι δυνατότητες άσκησης των δικαιωμάτων που εκείνος διαθέτει, ατομικά, συλλογικά καθώς και οι θεσμικά προτεινόμενοι τρόποι επίλυσης του ανακύψαντος ζητήματος. Τέλος, γίνεται σύντομη επισκόπηση του ζητήματος στις χώρες, όπου χορηγήθηκαν δάνεια συνδεδεμένα με το ελβετικό φράγκο.