Πτυχές ελέγχου των δημοσίων δαπανών και των δημοσίων συμβάσεων στο πλαίσιο της δημοσιονομικής μεταρρύθμισης

Η εργασία αυτή αποτελεί τη διπλωματική εργασία, η οποία εκπονήθηκε στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού προγράμματος «Διοικητικής Επιστήμης και Δημοσίου Μάνατζμεντ» κατά τη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους 2015-2016. Αντικείμενο της εν λόγω εργασίας αποτέλεσαν «οι πτυχές ελέγχου των δημοσίων δαπανών και των δημοσίων συμβάσεων στο πλαίσιο της δημοσιονομικής μεταρρύθμισης». Ειδικότερα, η παρούσα μελέτη πραγματεύεται αφ’ ενός τον προληπτικό και κατασταλτικό έλεγχο των δημοσίων δαπανών, ο οποίος διενεργείται στο πλαίσιο της διοίκησης από τις Υπηρεσίες Δημοσιονομικού Ελέγχου και δικαστικώς από το Ελεγκτικό Συνέδριο, καθώς και τον προληπτικό έλεγχο των δημοσίων συμβάσεων από το Ελεγκτικό Συνέδριο και αφ’ ετέρου τη νομολογιακή αντιμετώπιση αυτών μέσα από την αναφορά ενδεικτικής, αλλά ουσιώδους νομολογίας. Πιο αναλυτικά, η εργασία άρχεται με την ιστορική (χρονολογικά) καταγραφή του νομοθετικού πλαισίου, το οποίο θέσπισε, καθιέρωσε και διεύρυνε τον έλεγχο –προληπτικό και κατασταλτικό- των δημοσίων δαπανών και των δημοσίων συμβάσεων, προσέγγιση απολύτως επιβεβλημένη πριν από την ανάπτυξη και αξιολόγηση του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου, καθώς και τη γενικότερη ανάλυση και επεξεργασία του θέματος, αφού ο θεσμός του δημοσιονομικού ελέγχου δεν είναι δημιούργημα της εποχής. Εν συνεχεία, μελετάται η συνταγματική κατοχύρωση του θεσμού και ειδικά η Συνταγματική αναθεώρηση του έτους 2001, με την οποία εισήχθησαν δύο σημαντικές καινοτομίες σε αυτόν. Κατόπιν, επιχειρείται η ανάλυση του ισχύοντος νομικού πλαισίου του προληπτικού ελέγχου των δημοσίων δαπανών. Πιο ειδικά, το παρόν κεφάλαιο διαρθρώνεται σε τρία υποκεφάλαια. Στο πρώτο περιγράφεται και εξειδικεύεται η έννοια του προληπτικού ελέγχου, η διάκριση αυτού σε διοικητικό και δικαστικό, καθώς και το περιεχόμενο αυτού. Στο δεύτερο υποκεφάλαιο, και αφού πλέον έχουν διασαφηνισθεί η έννοια του προληπτικού ελέγχου, το περιεχόμενό του και η διάκρισή του σε διοικητικό και δικαστικό, επιχειρείται η εξέταση του διοικητικού προληπτικού ελέγχου των δαπανών του κράτους. Με λίγα λόγια, αναλύεται η διαδικασία του εν λόγω είδους ελέγχου και τα όργανα άσκησης αυτού μέσα από τη μελέτη και ερμηνεία των διατάξεων του Κώδικα Δημοσίου Λογιστικού, όπως αυτός διαμορφώθηκε μετά τη θέσπιση του νόμου 4270/2014. Ακολουθούν, το τρίτο υποκεφάλαιο, το οποίο πραγματεύεται το δικαστικό προληπτικό έλεγχο των δημοσίων δαπανών, ο οποίος διενεργείται από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Σε αυτό η παρουσίαση επικεντρώνεται στην ανάλυση του ισχύοντος νομικού πλαισίου του αντικειμένου του ελέγχου και της όλης διαδικασίας, η οποία λαμβάνει χώρα ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου, καθώς και στην επεξεργασία και κριτική θεώρηση της νομολογιακής αντιμετώπισης του υπ’ όψη δημοσιονομικού ελέγχου, ενώ παράλληλα μνημονεύεται και αναλύεται κρίσιμη νομολογία. Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται και το τέταρτο κεφάλαιο, όπου αναλύονται τα ανωτέρω αναφερθέντα στο τρίτο υποκεφάλαιο, από τη σκοπιά, όμως, των δημοσίων συμβάσεων. Μέσα σ’ ένα τέτοιο πλαίσιο, και στο πέμπτο κεφάλαιο, το οποίο τιτλοφορείται «ο κατασταλτικός έλεγχος των λογαριασμών των υπολόγων» γίνεται αναφορά στη διαδικασία, που διέπει αυτό το είδος του ελέγχου και στα αποτελέσματα – συνέπειες αυτού μέσα πάλι από ενδεικτική καταγραφή νομολογιακών περιπτώσεων. Το έκτο κεφάλαιο προστέθηκε μετά την έναρξη της συγγραφής της παρούσας μελέτης και συγκεκριμένα μετά τη ψήφιση και δημοσίευση του ν. 4337/16-10-2015, ο οποίος τιτλοφορείται «Μέτρα για την εφαρμογή της συμφωνίας δημοσιονομικών στόχων και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων». Ο εν λόγω νόμος στη διάταξη του άρθρου 10 στην παρ. 10 προβλέπει την κατάργηση του προληπτικού ελέγχου των δαπανών του κράτους εκ μέρους του Ελεγκτικού Συνεδρίου από την 1-1-2017 και των δαπανών των Ο.Τ.Α. και άλλων ν.π.δ.δ. από την 1-1-2019. Κρίνεται, λοιπόν, επιβεβλημένη η μνεία αυτού και η κριτική θεώρηση της σκοπιμότητας ψήφισης αυτού, ειδικά μέσα στη σημερινή εποχή της αυστηρούς λιτότητας και των υπέρμετρων φορολογικών βαρών. Τέλος, για την ολοκλήρωση της προσέγγισης του υπ’ όψη θέματος κρίνεται αναγκαία η καταγραφή συμπερασματικών παρατηρήσεων και προτάσεων.