Ιράκ 1991–Ιράκ 2003: πόλεμος και επίδραση στον ευρωατλαντικό κόσμο

Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η εξέταση της επίδρασης που ασκήθηκε στις ευρωατλαντικές σχέσεις από την εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (Η.Π.Α.) και την επιλογή τους να προχωρήσουν σε πόλεμο εναντίον του Ιράκ σε δύο διαφορετικές ιστορικές συγκυρίες: το 1991 και το 2003. Μελετάται, καταρχήν, σε εισαγωγικό επίπεδο, η εξωτερική πολιτική των Η.Π.Α. απέναντι στα κράτη της ευρωπαϊκής ηπείρου από τη σύσταση του αμερικανικού κράτους, οι συντελεσθείσες αλλαγές και ο αντίκτυπος αυτών στα ευρωπαϊκά κράτη. Ακολούθως, εξετάζονται οι λόγοι που οδήγησαν στην ίδρυση της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας (Ν.Α.Τ.Ο.) το 1949, καθώς και οι ιδιαίτεροι σκοποί και επιδιώξεις αυτής. Δεδομένου ότι βασική αιτία για τη δημιουργία του Ν.Α.Τ.Ο. υπήρξε η βούληση των Η.Π.Α. και των συμμαχικών ευρωπαϊκών χωρών να αντιμετωπίσουν και να περιορίσουν την επέκταση της σοβιετικής απειλής και του κομμουνισμού παρουσιάζονται συνοπτικά οι σχέσεις μεταξύ των συμμάχων καθ’ όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, θα δημιουργήσει νέα δεδομένα και θα θέσει το ερώτημα για τον λόγο ύπαρξης και διατήρησης της Συμμαχίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η επίθεση του Ιράκ στο Κουβέιτ και η συντονισμένη αντίδραση της διεθνούς κοινότητας υπό την ηγεσία της μόνης υπερδύναμης θα ενισχύσει περαιτέρω το ρόλο του Ν.Α.Τ.Ο. ως εγγυητή της διεθνούς νομιμότητας. Η παράλληλη πορεία των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την ολοκλήρωση δε θα επηρεάσει δραματικά τη Συμμαχία, γεγονός που θα αποδειχθεί και από τις εξελίξεις επί ευρωπαϊκού εδάφους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αποδειχθεί αδύναμη να αντιμετωπίσει τις διαδοχικές κρίσεις στα Βαλκάνια, οι οποίες θα τερματιστούν μόνο μετά από επέμβαση των Η.Π.Α. Η τρομοκρατική επίθεση εναντίον των Η.Π.Α. στις 11 Σεπτεμβρίου 2001 θα αλλάξει τον ρουν της ιστορίας. Οι Η.Π.Α. θα επιδοθούν έκτοτε σε ένα μακροχρόνιο πόλεμο κατά της τρομοκρατίας. Στον πόλεμο στο Αφγανιστάν, το σύνολο των συμμάχων τους στο Ν.Α.Τ.Ο. θα ταχθεί στο πλευρό τους. Δύο χρόνια αργότερα, όμως, η μονομερής απόφαση των Η.Π.Α. γιαεισβολή στο Ιράκ με το πρόσχημα της κατοχής Όπλων Μαζικής Καταστροφής από το Σαντάμ Χουσεΐν, θα διχάσει τη συμμαχία, διαμορφώνοντας δύο διαφορετικά στρατόπεδα. Στην εργασία, παρουσιάζονται οι αποκλίνουσες επιλογές των κρατών και οι λόγοι που οδήγησαν σε αυτές. Μέσα από μία συγκριτική μελέτη των δυο επεμβάσεων, επιχειρείται να αναλυθεί η επίδραση που ασκήθηκε στο εσωτερικό της Συμμαχίας, στη σχέση των Η.Π.Α. με τους Ευρωπαίους συμμάχους τους, στις σχέσεις των ευρωπαϊκών κρατών μεταξύ τους, καθώς οι διάφορες εξελίξεις που πυροδοτήθηκαν αναφορικά με την εξέλιξη της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.