Η εξέλιξη του συντάγματος της Αλβανίας και η συμβολή σε αυτή του συνταγματικού δικαστηρίου

Αντικείμενο της παρούσας διδακτορικής διατριβής αποτελεί η μελέτη και η ανάδειξη των σχετικών προβληματισμών αναφορικά με τον έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων στη Δημοκρατία της Αλβανίας. Η σφαιρική μελέτη του συγκεκριμένου θέματος απαιτεί ταυτόχρονα και μια αναδίφηση στη συνταγματική ιστορία της συ-γκεκριμένης χώρας. Η μελέτη προσπαθεί να παρουσιάσει με επιστημονικό και λεπτομερή τρόπο τις διαδρομές του αλβανικού Συντάγματος και της Συνταγματικής Δικαιοσύνης αντίστοιχα, όπως αυτές βιώθηκαν κατά τη διάρκεια της συνολικής ζωής του αλβανικού κράτους, δηλαδή από την ανεξαρτησία της χώρας το 1912 από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, μέχρι σήμερα και κυρίως μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος το 1991. Η αναδίφηση επιβάλλεται για να δειχθούν συγκεκριμένες επιλογές και πρακτικές, οι οποίες αποτελούν τελικά το προϊόν της συνταγματικής εμπειρίας του κάθε κράτους και του κάθε λαού. Το προϊόν της ιστορικής του αυτογνωσίας. Η συγκεκριμένη εμπειρία είναι ιδιάζουσα, αφού η Αλβανία έζησε στην πρόσφατη ιστορία της ριζικές ανατροπές και ιδίως μετά την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος και την προσπάθειά της να μετατραπεί - σε σύντομο χρονικό διάστημα - σε μια σύγχρονη και μοντέρνα ευρωπαϊκή δημοκρατία. Επιχειρήθηκε ταυτόχρονα μια σύντομη αλλά περιεκτική παρουσίαση των κυριοτέρων επιλογών του αλβανικού Συντάγματος, έτσι ώστε να καταστεί ευχερέστερη η κατανόηση των συγκεκριμένων επιλογών του Αλβανού συνταγματικού νομοθέτη σχετικά με την καθιέρωση του θεσμού του ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων, θεσμού πρωτόγνωρου στο σύγχρονο πολιτικό σύστημα της δημοκρατικής Αλβανίας. Κρίσιμη διάσταση στη σχετική προβληματική αποτέλεσε η έρευνα στη νομολογία των αρμόδιων δικαστηρίων στην αλβανική έννομη τάξη και η ανάδειξη των σχετικών προβληματισμών. Η αλβανική συνταγματική δικαιοσύνη δεν έχει ιστορικό βάθος, δεν έχει εμπειρία, βαδίζει σε terra igognita και για το λόγο αυτό η συνεισφορά της θεωρίας και γενικά της επιστήμης κρίνεται ως ιδιαίτερα κρίσιμη. Παρόμοιες ερευνητικές προσπάθειες σπανίζουν στη χώρα και για το λόγο αυτό κρίθηκε σκόπιμο η έρευνα να εκκινήσει από μια συγκριτική παρουσίαση της ελληνικής εμπειρίας. Τα αντίστοιχα προβλήματα και οι αντίστοιχοι προβληματισμοί όπως επίσης και οι λύσεις που δόθηκαν στην ελληνική έννομη τάξη, θα αποδειχθούν πολύτιμα για τη λειτουργία του θεσμού στην χώρα, θα εντείνουν τον επιστημονικό διάλογο και θα αποτελέσουν χρήσιμο εργαλείο για τον αλβανικό νομικό κόσμο. Πέραν αυτού πολύτιμη κρίνεται ότι θα αποδειχθεί και η μελέτη της εμπειρίας γειτονικών προς την Αλβανία χωρών και ιδίως εκείνων των χωρών που έζησαν την εμπειρία του κομμουνιστικού καθεστώτος. Οι χώρες αυτές που πέτυχαν γρηγορότερα τη μετάβαση στο δημοκρατικό καθεστώς και τη δημιουργία σταθερών θεσμών, έτσι ώστε πολλές από αυτές να ενταχθούν ήδη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν μπορεί παρά να προσελκύσει το ενδιαφέρον της παρούσας έρευνας. Η ερευνητική προσπάθεια δεν θα αγνοήσει ούτε τη σύγκριση με θεσμούς ελέγχου της συνταγματικότητας, που λειτουργούν ήδη με μεγάλη επιτυχία εδώ και πολλά χρόνια σε διάφορες χώρες του πλανήτη. Η έρευνα θα επικεντρωθεί πρωτίστως σε κάποιες από τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις χωρών της Ευρώπης, αλλά βεβαίως και στη χώρα που γέννησε το συγκεκριμένο έλεγχο, δηλαδή τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α). Είναι προφανές ότι από μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου οι συνταγματικοί θεσμοί, τα αντίστοιχα όργανα και οι διαδικασίες ελέγχου συνταγματικότητας των νόμων μετρούν περισσότερο από ένα αιώνα ζωής δεν μπορεί παρά να υπάρχουν πλούσιες εμπειρίες και προβληματισμοί, που πρέπει να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης και αντίστοιχου προβληματισμού στη νεότευκτη δημοκρατία της Αλβανίας και την όλη λειτουργία της συνταγματικής δικαιοσύνης. Είναι επίσης προφανές ότι αυτοί οι προβληματισμοί θα συμβάλουν στην εμβάθυνση της ποιότητας της δημοκρατίας και γενικά του Κράτους Δικαίου στη χώρα αυτή. Ας σημειωθεί ήδη από τούτο το προλογικό σημείωμα, ότι στην Αλβανία προβλέφθηκε για πρώτη φορά ο θεσμός του ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων μόλις το 1992 μετά την ανατροπή του κομμουνιστικού καθεστώτος και τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις που ακολούθησαν στη χώρα. Ο συγκεκριμένος χρόνος δεν είναι επαρκής για να μπορούμε να ισχυριστούμε ότι διαμορφώθηκε μια συγκεκριμένη κουλτούρα συνταγματικής δικαιοσύνης στην Αλβανία. Απαιτείται περαιτέρω προσπάθεια και προς αυτήν την κατεύθυνση επιχειρεί να συνδράμει η παρούσα διατριβή.