Η διαδικασία της συνταξιοδοτικής και υγειονομικής μεταρρύθμισης στην Ελλάδα (1974-2021)

Στόχος της παρούσας μελέτης είναι να προωθήσει την επιστημονική συζήτηση που αφορά την αιτιολόγηση της θεσμικής αδράνειας. Αυτή η στόχευση εκπληρώνεται μέσα από την ανάλυση της διαδικασίας της συνταξιοδοτικής και υγειονομικής μεταρρύθμισης στην Ελλάδα στο χρονικό διάστημα 1974-2021 και για την εν λόγω ανάλυση χρησιμοποιείται το αναλυτικό φάσμα του ιστορικού θεσμισμού, η προσέγγιση του πλαισίου συνασπισμών υπεράσπισης και η έννοια της πολιτικής ηγεσίας. Βάσει της ανάλυσης μας τεκμαίρεται πως η ισχύς της επεκτατικής οικονομικής ιδέας είναι συνυφασμένη με έναν ισχυρό συνασπισμό που τάσσεται ενάντια σε παρεμβάσεις που αντιβαίνουν στην προαναφερθείσα οικονομική ιδέα και σύστοιχα λειτουργεί ως καταλύτης αδράνειας. Το εν λόγω πλαίσιο αποτυπώνεται και μετά την υπαγωγή της χώρας στο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής και λειτουργεί ως καταλύτης άμβλυνσης της έντασης των προωθούμενων αλλαγών στα δύο πεδία πολιτικής που πραγματεύεται η παρούσα μελέτη, ενώ στη δυναμική της επεκτατικής οικονομικής ιδέας συμβάλλει σημαντικά η στάση των πολιτικών ηγεσιών. Υπό αυτό το πρίσμα στην ανάλυση μας καταδεικνύεται ότι επί του χρονικού φάσματος 1974-1985 κυριάρχησε στην Ελλάδα η ιδέα της επεκτατικής οικονομικής λογικής, με την εν λόγω κυριαρχία να είναι ασύμβατη με την προώθηση παρεμβάσεων, στο συνταξιοδοτικό και υγειονομικό σκέλος, που να αντιβαίνουν στην προαναφερθείσα οικονομική λογική. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 η χώρα καλείται να εναρμονιστεί στις οικονομικές επιταγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αυτή η αναγκαιότητα είναι συνυφασμένη με την ανάδειξη της προβληματικής της μεταρρύθμισης στα άνωθεν δύο πεδία πολιτικής. Μολαταύτα, η εν λόγω ανάδειξη δεν συνδέεται με την προώθηση εκτενών αλλαγών σε αυτά. Η υπαγωγή της χώρας στο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής συνέβαλε στην προώθηση αλλαγών μεγαλύτερης έντασης (σε σχέση με το παρελθόν) επί του συνταξιοδοτικού και υγειονομικού πεδίου. Ωστόσο, η επιρροή της ιδέας που τάσσεται ενάντια στις πολιτικές οικονομικής λιτότητας συνεχίζει να υφίσταται και λειτουργεί ως αντίρροπη δύναμη. Καταληκτικά, η πανδημική κρίση φαίνεται να αναρριπίζει τη δυναμική της επεκτατικής οικονομικής ιδέας, χωρίς, ωστόσο, να υπάρχουν αξιόλογες μεταβολές στο υγειονομικό πεδίο και χωρίς να επηρεάζεται η διαδικασία μεταρρύθμισης στο συνταξιοδοτικό σκέλος.