Κοινωνικά κινήματα στα χρόνια της παγκόσμιας κοινωνίας των δικτύων: μορφές δράσης, αξιακές πλαισιώσεις, πολιτικό περιεχόμενο

Το κύριο ερώτημα αυτού του κειμένου είναι οι τρόποι με τους οποίους επιδρά ηεξέλιξη της τεχνολογίας και κυρίως της ψηφιακής τεχνολογίας και των τεχνολογιώνπληροφορικής και επικοινωνίας στα κοινωνικά κινήματα. Η κύρια συζήτηση στηνυπάρχουσα βιβλιογραφία αφορά την επίδραση της διάδοσης της χρήσης του Internetστην οργάνωση και στα ρεπερτόρια δράσης των κοινωνικών κινημάτων. Σε αυτό τοκείμενο υποστηρίζουμε ότι η επίδραση αυτή δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό το (τεχνικό) επίπεδο, αλλά εκτείνεται και σε άλλα επίπεδα όπως οι συλλογικές ταυτότητες, οιαξιακές πλαισιώσεις και το πολιτικό περιεχόμενο των κοινωνικών κινημάτων, εκφράζοντας βαθύτερες πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές τις οποίες αποδίδουμε σε δύοβασικά αλληλοσυμπληρούμενα χαρακτηριστικά των σύγχρονων κοινωνιών: την Παγκόσμια Κοινωνία των Δικτύων και τη Μεταδημοκρατία.Καθώς ο ρόλος των ΤΠΕ γίνεται όλο και πιο σημαντικός τόσο στην καθημερινή ζωή όσο και στη διαμόρφωση των κοινωνικών σχέσεων από τον καπιταλιστικότρόπο παραγωγής μέσα από τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης, οι σχέσεις εξουσίας αναδιατάσσονται και αναδύονται νέοι εξωκοινωνικοί θεσμοί και πόλοι εξουσίας.Τα κοινωνικά κινήματα πρέπει να λειτουργήσουν σε ένα νέο περιβάλλον το οποίο,διατηρώντας πολλά παλαιότερα χαρακτηριστικά, παρουσιάζει ωστόσο σημαντικέςδιαφορές οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα μεταξύ άλλων και την εμφάνιση νέων κινηματικών δρώντων και μορφών συλλογικής δράσης. Θέλοντας να αποφύγουμε την εννοιολογική υπερέκταση του όρου «κοινωνικό κίνημα», χωρίς όμως να αποκλείσουμεαπό τη μελέτη μας τους παραπάνω συλλογικούς δρώντες, καταγράφουμε τους τύπουςαυτούς της συλλογικής δράσης και παρουσιάζουμε ένα σύστημα παραμέτρων τοοποίο θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα την επίδραση των παραπάνω αλλαγών στη συλλογική δράση. Στη συνέχεια εξετάζουμε μια σειρά περιπτώσεων οιοποίες επιλέχτηκαν με στόχο να αναδείξουν την επίδραση της ΠΚτΔ και των μεταδημοκρατικών φαινομένων στη συλλογική δράση, αλλά και να καλύψουν όσο το δυνατόν πληρέστερα την κλίμακα των φαινομένων συλλογικής δράσης.Η εξέταση αυτών των περιπτώσεων μας δείχνει ότι η τεχνική του καπιταλισμού έχει εξελιχθεί με τη βοήθεια της ΠΚτΔ σε αυτό που ονομάζουμε «η τεχνική τηςμεταδημοκρατίας», διαψεύδοντας έτσι την υπεραισιόδοξη οπτική η οποία εκλαμβάνειτην εξέλιξη της τεχνολογίας ως έναν παράγοντα χειραφέτησης και εκδημοκρατισμού.Οι θετικές επιδράσεις της τεχνολογίας στη συλλογική δράση αφορούν κυρίως το τε7χνικό επίπεδο της επικοινωνίας και της οργάνωσης. Οι αρνητικές επιπτώσεις οι οποίες εκφράζονται με την ενδυνάμωση των μεταδημοκρατικών φαινομένων και θεσμών,παρουσιάζουν νέες προκλήσεις για τα κοινωνικά κινήματα. Η επίδραση της τεχνικήςτης μεταδημοκρατίας στα κοινωνικά κινήματα και τη συλλογική δράση οδηγεί στηνεμφάνιση νέων αξιακών πλαισιώσεων και νέων αιτημάτων, καθώς και σε νέες μορφέςκινητοποίησης, οργάνωσης και δράσης που συνυπάρχουν με τις παλαιότερες και οιοποίες, ως απάντηση στις πολυεπίπεδες μορφές εξουσίας της μεταδημοκρατίας καιτης παγκοσμιοποίησης, δημιουργούν ένα πολυεπίπεδο κινηματικό δίκτυο το οποίοσυνδέει μια μεγάλη ποικιλία μορφών συλλογικής δράσης και εκτείνεται σε όλη τηνκλίμακα από το τοπικό ως το διεθνές.