Οι πολιτικοί αντικειμενικοί σκοποί και η στρατιωτική στρατηγική του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδος (ΔΣΕ), κατά τη διάρκεια του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου 1946-1949
Καλτσουκαλάς, Γεώργιος Κ.
2017
Στην Πολιτική Επιστήμη εμφύλιος χαρακτηρίζεται ο πόλεμος κατά τον οποίο οι αντιμαχόμενες πλευρές ανήκουν στην ίδια κοινωνία ή εθνικότητα και μάχονται η μια την άλλη διεκδικώντας τον έλεγχο της πολιτικής εξουσίας ασκώντας παρατεταμένη βία με συμβατικά ή όχι μέσα. Στην ελληνική περίπτωση ο εμφύλιος του 1946 – 1949 έγινε στη ουσία για την κατάκτηση της εξουσίας και την ένταξη της χώρας σε διεθνή σφαίρα επιρροής στη μεταπολεμική περίοδο. Στην εισαγωγή γίνεται μια αναφορά στο αρχέτυπο του εμφυλίου αλλά και στο λόγο που οδηγήθηκα στην ανάληψη του συγκεκριμένου θέματος. Στη συνέχεια περιγράφονται οι προϋποθέσεις που τέθηκαν για να αποκτηθούν κάποιες «σταθερές» στην ανάλυση του θέματος και στην εξαγωγή συμπερασμάτων. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται η πλαισίωση του θέματος με την τοποθέτηση του γεγονότος του εμφυλίου εντός του διεθνούς περιβάλλοντος της εποχής αλλά και της διεθνούς συγκυρίας, του πέρατος μιας ανισορροπίας του διεθνούς συστήματος (Β΄ ΠΠ), και τη μετάβασή του σε ένα νέο είδος ισορροπίας αυτής του ψυχρού πολέμου. Επιπλέον αναλύονται οι υπάρχουσες δυναμικές εντός του Ελληνικού χώρου και γίνεται διαχωρισμός των τριών γύρων του εμφυλίου για να γνωστοποιηθεί η προϊούσα κατάσταση σε ότι αφορά τις υπάρχουσες πολιτικές δυνάμεις της χώρας αλλά και η αφετηρία των πολιτικών στόχων του ΚΚΕ όντας ο πολιτικός εκφραστής του ΔΣΕ. Στο επόμενο κεφάλαιο γίνεται μια αναδρομή και περιγραφή στην έννοια του ανταρτοπολέμου και της τρομοκρατίας αφού είναι εργαλεία υλοποίησης της στρατιωτικής στρατηγικής των επαναστατών – ανταρσιών προσπαθόντας να υλοποιήσουν τους πολιτικούς τους ΑΝΚΣ. Περιγράφονται δε οι εκφάνσεις του ανταρτοπολέμου κάνοντας αναφορά στους κυριότερους θεωρητικούς του θέματος. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται διερεύνηση της υπάρξεως και της αναφοράς των πολιτικών ΑΝΣΚ του ΕΛΑΣ και στη συνέχεια του ΔΣΕ που είναι η μετεξέλιξη του πρώτου. Αναφέρονται παράλληλα η διαφορετική χρονολογική τους έκφραση και προσαρμογή τους στις επικρατούσες κάθε φορά συνθήκες αντιστοιχίζοντάς τους με τις διαλαμβανόμενες κάθε φορά επιδιώξεις. Στο τέταρτο κεφάλαιο διερευνάται η εφαρμοσμένη στρατιωτική στρατηγική ξεκινώντας από τα «Δεκεμβριανά» μέχρι τα δύο πρώτα έτη του εμφυλίου. Γίνεται αναφορά στο σχεδιασμό και την διεξαγωγή των δράσεων και από τις δυο πλευρές – ΔΣΕ (Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος) και ΕΣ (Εθνικός Στρατός) – διότι οποιαδήποτε στρατηγική δεν εφαρμόζεται στο κενό αλλά σε έναν αντίπαλο ο οποίος εφαρμόζει τη δική του. Επιπλέον, αναφέρεται η οργάνωση, η σύνθεση, το δυναμικό και η στρατολόγηση του ΔΣΕ. Τέλος γίνεται μια αποτίμηση ως προς την επίτευξη των επιδιώξεων και μια αναφορά στα μειονεκτήματα με το τέλος του 1947. Συνεχίζοντας την περιγραφή των δράσεων, στο επόμενο κεφάλαιο παρατίθεται η εξέλιξη της εφαρμοζόμενης στρατιωτικής στρατηγικής κατά τα δύο τελευταία έτη του εμφυλίου καθώς επιδιώκεται μια εσωτερική μετεξέλιξη των δυνάμεων του ΔΣΕ και η αλλαγή από επιχειρήσεις ανταρτοπολέμου σε επιχειρήσεις τακτικού αγώνα. Παράλληλα αναφέρονται γεγονότα που διαδραματίζονται στο διεθνές περιβάλλον την ίδια εποχή και επηρεάζουν τις εξελίξεις στο εσωτερικό της Ελλάδας. Τέλος, θέτοντας ερωτηματικά αν οι πρωτεργάτες των δράσεων στο εσωτερικό της χώρας αλλά αλλά και άλλων παρόμοιων σε διεθνές επίπεδο είχαν το θεωρητικό υπόβαθρο που περιγράφεται στο δεύτερο κεφάλαιο. Τέλος, στο τελευταίο κεφάλαιο γίνεται μια αποτίμηση περί της επιλογής της συγκεκριμένης Στρατιωτικής Στρατηγικής, του τρόπου που εφαρμόστηκε και αν ήταν κατάλληλη να υποστηρίξει τον τιθέμενο και προσδοκώμενο πολιτικό ΑΝΣΚ των επαναστατών και υποστηρικτών του ΔΣΕ.
Download PDF
View in repository
Browse all collections